De historische en eigentijdse encyclopedie van Eindhoven - Gebruikersbijdragen [nl]

Straatnamen

2026-02-06T17:22:11Z

Jack: Vernieuwen file

Door Jan Spoorenberg

[https://zichtopeindhoven.nl/spoorenberg/STRAATNAMEN_1340-1920.pdf Straatnamen in de stad, later gemeente Eindhoven 1340-1920]

[https://zichtopeindhoven.nl/spoorenberg/STRAATNAMEN%201920-2026.pdf Straatnamen in de gemeente Eindhoven 1920-2026]

[https://zichtopeindhoven.nl/spoorenberg/STRAATNAMEN%20in%20de%20dorpen%20voor%201920.pdf Straatnamen in de geannexeerde dorpen vóór 1920]

[https://zichtopeindhoven.nl/spoorenberg/wegenruit.pdf Namen van kunstwerken in de onvoltooide wegenruit]

[https://zichtopeindhoven.nl/spoorenberg/Met%20dank.pdf Met dank...]

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Geografie]]
[[categorie:Straten]]

Geestelijken St. Antoniuskerk Fellenoord

2024-05-30T06:57:19Z

Jack: Fout in opmaak pagina

[[bestand:J.M. Peters 1929.jpg|thumb|right|300px|Pastoor Peters, afgebeeld in het weekblad Roomsch Leven uit 1929, ter gelegenheid van zijn 40-jarig priesterjubileum.]]
J.M. Peters (1909-1932) 
Pastoor van Wijck (1932-1966), priester gewijd in 1912, overleden 14-12-1980, ligt begraven op de begraafplaats Groenendaal in Orthen.
[[categorie: Mensen]]
[[categorie: Kerk en religie]]
[[categorie: Rooms-katholieke kerk]]
[[categorie: Kerken Woensel]]

Het Virginisch Schip

2024-05-27T10:57:32Z

Jack:

[[Bestand:VS28 aluplaten.jpg|300px|thumb|left|''Het pand na de verbouwing in 1968'' ''(afbeelding archief Hüsken)'']]
[[Bestand:VS28 1918 .jpg|500px|thumb|right|''Het Virginisch Schip was in de 19e eeuw verenigd met zijn buurman op nummer 26. In 1910 werd nummer 26 afgebroken en herbouwd. Het pand, lager dan zijn nieuwe buurman, maar hoger dan zijn buurman aan de linkerzijde, staat hier inmiddels ruim 350 jaar.'' ''(afbeelding archief Hüsken)'']][[Bestand:VS28 achter.jpg|300px|thumb|right|''Het magazijn uit 1922 achter het pand'' ''(afbeelding archief Hüsken)'']]
<big>'''Het Virginisch Schip, woonhuis met ververij en spinnerij uit circa 1650'''</big> 
Vrijstraat 28 

De kap van het pand bestaat uit 4 delen, gedragen door de zijmuren en 3 spanten. Die hebben rechte staanders, maar opvallend zijn de ronde vorm van de korbeels en de gezaagde steekschoren met rechte zijden. De hier aangetroffen korbeels zijn gekromd en hebben een ronding die bol is. Gehakte telmerken komen op diverse plaatsen in de spanten voor. Alleen aan de onderzijde van de korbeels worden ijzeren nagels aangetroffen, alle overige bevestigingen zijn zogenaamde pen-gatverbindingen. Op grond van de aangetroffen situatie wordt de bouwdatum van deze kap geschat op circa 1600 tot 1650. 
Tijdens een bouwhistorisch onderzoek in 2001 bleek het overgrote deel van het zeventiende-eeuwse pand nog volledig intact te zijn. 
 

De oudst bekende gegevens van het pand dateren uit 1702. In dat jaar verdeelden de erfgenamen van wijlen Hendr. Snellaers diens nalatenschap, waarbij Margaretha Snellaers het "huys met het aangelag gelegen in de Vrijstraet genaemt Het Schipke" ontving. In de oudste aktes werd het pand nog 'Het Schipke' genoemd, in latere stukken is dit 'Het Virginisch Schip' geworden. Mogelijk verwijst die naam naar de handel, die werd gedreven met de Amerikaanse staat Virginia, waar toen al tabak vandaan kwam. 

[[Bestand:VS28 kap.jpg|250px|thumb|left|''De zeventiende-eeuwse kap van het Virginisch Schip'' ''(afbeelding archief Hüsken)'']]
[[Bestand:Olifantwinkel.jpg|250px|thumb|left|''Zegel van de winkel die in de periode tussen 1920 en 1938 is gemaakt. De Olifant was een magazijn voor glas, porselein en aardewerk, galanterieën, borstel- en mandenwerk en speelgoed. Later zou deze zaak overgenomen worden door speelgoedzaak Bart Smit.'' ''(afbeelding archief Hüsken)'']]
Aankopen vanaf 1704:
:in 1706 Dirck de Louw voor 500 gulden 
:in 1715 Nicolaas van der Schoot voor 1.955 gulden
:in 1741 Hendrik van der Schoot voor 600 gulden. Bij die verkoop in 1741 werd bedongen dat de ijzeren plaat en lat met de 'bottelerije' moest worden verwijderd. Het ging vermoedelijk om een uithangbord, waarop reclame werd gemaakt voor de fabriek. Het gebouw is dus vermoedelijk tot 1741 een bottelarij, misschien ook brouwerij geweest. 
:in 1782 Willem Goedmakers voor 850 gulden 
:in 1790 Petrus van Dijck, koopman van beroep, voor 1.025 gulden 
:in 1796 slager Jan Francis Vriens voor 1.090 gulden 
:in 1810 Mejuffrouw Catharina van Baar, weduwe van Adam Raaymakers en de heer Theodorus van Lierop voor 2.600 gulden 
:in 1819 Matthijs Willems, fabrikant in 'katoene en wolle' goederen voor 2.600 gulden 
:in 1849 Wilhelmus Huysmans, notaris 
:in 1852 Bartholomeus Arnoldus van der Maden 
:in 1862 Franciscus Hubertus Raymakers, koopman. Hij liet het pand samen met het buurpand op nummer 26 verbouwen en als tabak- en snuiffabriek inrichten. Uit foto's (van veel latere datum) blijkt dat de voorgevels toen zijn verenigd en een gezamenlijk dak kregen. De ruime zolder werd als opslagplaats gebruikt. 

:in 1873 Leonardus Cornelis Adrianus Raymakers, een broer van de genoemde Franciscus Raymakers. Hij is tabaksfabrikant in snuif en karotten.In 1880 werden de panden weer in twee delen gesplitst. Het pand werd als winkel gebruikt. 
:in 1909 Johannes Hendrikus van der Heijden, behanger en stoffeerder van beroep. De voorgevel van het pand werd gemoderniseerd, maar uit foto's blijkt, dat de verbouwing aan de straatzijde beperkt bleef tot het veranderen van de boogramen in rechthoekige ramen. 
:in 1920 koopman Johannes Henricus Bernardus Willems. Hij vestigde een winkel met de naam De Olifant in het pand. 
:in 1922 werd achter het pand het losstaande bruine magazijn met het mansardedak gebouwd. In de adressengids uit 1926 werd door de winkel op dit adres als volgt reclame gemaakt: "In den Olifant, speciaal huis en degelijk adres voor: glas, porcelein en aardewerk. Grossier in galanterie en speelgoed van J.H. Willems Smulders". Vele jaren later is de winkel uitgegroeid tot een speelgoed-speciaalzaak. 
:circa 1938 Theodorus Henricus Antonius Willems, koopman van beroep. In 1968 liet Theodorus Willems een nieuwe gevelbekleding aanbrengen in de vorm van aluminiumkleurige vierkante panelen. 
:in 1988 speelgoedwinkel Bart Smit 

Het pand is in 2002 verkocht aan een niet-Eindhovense projectontwikkelaar. Die greep kans het volledige pand, met uitzondering van de zijgevels en de kap, af te breken. De gevel moest op last van de gemeente daarna in de oude stijl worden hersteld. Binnen zijn nu appartementen en een winkel gevestigd. 
 
'''Bron:''' 
Jos en Bauke Hüsken, Eindhovens Verborgen Verleden, Zaltbommel, 2006. 

 

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Architectuur]]
[[categorie:Burgelijk bouwen]]
[[categorie:Huisnamen, gevelstenen, uithangborden en eerste stenen]]

De historische en eigentijdse encyclopedie van Eindhoven

2024-05-26T20:27:55Z

Jack:

<big>'''Een project van de (voormalige) Heemkundige Studiekring Kempenland Eindhoven'''</big> 

onder redactie van Jos Hüsken, Peter Thoben en Caspar van de Ven 
technische ondersteuning van Jack Leijssen 
<big>'''Wilt u artikelen aanleveren?'''</big> Graag opsturen naar: [mailto:info@eindhoven-encyclopedie.nl info@eindhoven-encyclopedie.nl] 
== Inhoudsopgave ==
{|class= "wikitable" width="100%" style="text-align:center;"
|style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" |'''Zakelijk'''||style="background-color:#FFFF00;"| '''Mensen'''|| style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" | '''Artistiek en Artiesten'''
|-
| '''[[Architectuur]]'''|| '''[[Architecten]]'''||'''[[Beeldende kunst]]'''
|-
|'''[[(Detail)handel]]''' || '''[[Bestuur en politiek]]'''||'''[[Design]]'''
|-
|'''[[Geografie]]''' || '''[[Culturele instellingen]]'''||'''[[Fotografie, film]]'''
|-
|'''[[Geschiedenis]]''' || '''[[Eindhovense kopstukken]]'''||'''[[Literatuur]]'''
|-
|'''[[Groen en Parken]]''' ||'''[[Eindhoven-schrijvers]]'''||'''[[Musea]]'''
|-
|'''[[Industrie]]''' ||'''[[Handel en industrie]]'''||'''[[Muziek]]'''
|- 
|'''[[Kranten, media, uitgeverijen]]''' ||'''[[Kerk en religie]]'''||'''[[Toneel]]'''
|- 
|'''[[Overheid]]''' ||'''[[Middenstand]]'''||
|-
|'''[[Taal, dialect, gezegden spreekwoorden]]''' ||'''[[Rechtspraak, politie]]'''||
|-
| '''[[Veldnamen]]''' ||'''[[Scholen en opleidingsinstituten]]'''||
|-
| '''[[Verkeer en vervoer]]''' ||'''[[Spot- en scheldnamen]]'''||
|-
| ||'''[[Verenigingen, sport]]'''||
|-
| ||'''[[Verpleging en Zorg]]'''||
|-

|}
 

{|class= "wikitable" width="80%" style="text-align:center;"
|style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" |'''Nieuwste pagina's:'''||style="background-color:#FFFF00;"|'''Willekeurig plaatje:'''|| style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" | '''Willekeurig plaatje:'''
|-
| {{Special:Newestpages/-/5}} || <randomimage size="250" float="center"/>|| <randomimage size="250" float="center"/>
|}

Zie ook: [http://zichtopeindhoven.nl zichtopeindhoven.nl]

John Kormeling

2024-05-25T13:34:29Z

Jack: typo

Kormeling, John, beeldhouwer, architect

* 1951 Amsterdam

werkzaam Eindhoven

St. Canisiuscollege Nijmegen

[[Categorie:Artistiek en Artiesten]]
[[categorie:Beeldende kunst]]
[[categorie:Beeldhouwkunst]]
[[Categorie:Architecten uit Eindhoven]]

De Automaat

2024-05-25T07:26:49Z

Jack:

<big>'''De Automaat , maatschappij tot detailverkoop van petroleum'''</big> 

Mijn vader zaliger besloot zijn verhaaltje voor het slapen niet met de olifant met de lange snuit, maar met het zinnetje "en zo het ons Pijpje Drop vergaat, staat in de volgende Automaat". 
Dit zinnetje is afkomstig van een stripverhaaltje, dat wekelijks stond afgedrukt in een krantje "De Automaat" geheten. Dit blaadje werd uitgegeven door de Rotterdamse oliemaatschappij "De Automaat". De Eindhovense afdeling ervan was vooraan op de Broekseweg in een oude loods van een sigarenfabriek gevestigd. Dagelijks gingen van hieruit mannen met gele handkarren met olieblikken en een maatje op weg om olie aan de deur te verkopen. 

Zowel op de karren als op de petten die de mannen droegen stond de firmanaam "De Automaat" en ieder die een maatje olie kocht kreeg gratis een krantje. Het krantje bevatte naast reclame ook een stripverhaaltje, dat ging over een zwart mannetje, Pijpje Drop geheten. Om het vervolgverhaal bij te houden was het zaak om wekelijks bromolie te kopen. Met de olielampen zijn de oliemannetjes en bijgevolg het krantje verdwenen. 

De Automaat was een onderdeel van de American Petroleum Company opgericht in 1898, later bekend als Standard Oil (Esso). De olie werd vanuit de Verenigde Staten per boot vervoerd naar Rotterdam. 
Het bedrijf van [[Vlijmincx de Vocht|Vlijmincx de Vocht]] zorgde voor verdere verspreiding in de stad en de omliggende dorpen. Het krantje is tijdens de Tweede Wereldoorlog een stille dood gestorven. 

D. van de Gevel 
J. Hüsken (aanvulling) 2015 

in: ’t Gruun Buukske 1979 

'''bronnen:''' 
http://www.aukevisser.nl/esso/id443.htm 

https://nl.wikipedia.org/wiki/American_Petroleum_Company 

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:(Detail)handel]]
[[categorie:Filiaalbedrijven]]

De historische en eigentijdse encyclopedie van Eindhoven

2024-05-24T16:57:41Z

Jack:

<big>'''Een project van de (voormalige) Heemkundige Studiekring Kempenland Eindhoven'''</big> 

onder redactie van Jos Hüsken, Peter Thoben en Caspar van de Ven 
met technische ondersteuning van Jack Leijssen 
<big>'''Wilt u artikelen aanleveren?'''</big> Graag opsturen naar: [mailto:info@eindhoven-encyclopedie.nl info@eindhoven-encyclopedie.nl] 
== Inhoudsopgave ==
{|class= "wikitable" width="100%" style="text-align:center;"
|style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" |'''Zakelijk'''||style="background-color:#FFFF00;"| '''Mensen'''|| style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" | '''Artistiek en Artiesten'''
|-
| '''[[Architectuur]]'''|| '''[[Architecten]]'''||'''[[Beeldende kunst]]'''
|-
|'''[[(Detail)handel]]''' || '''[[Bestuur en politiek]]'''||'''[[Design]]'''
|-
|'''[[Geografie]]''' || '''[[Culturele instellingen]]'''||'''[[Fotografie, film]]'''
|-
|'''[[Geschiedenis]]''' || '''[[Eindhovense kopstukken]]'''||'''[[Literatuur]]'''
|-
|'''[[Groen en Parken]]''' ||'''[[Eindhoven-schrijvers]]'''||'''[[Musea]]'''
|-
|'''[[Industrie]]''' ||'''[[Handel en industrie]]'''||'''[[Muziek]]'''
|- 
|'''[[Kranten, media, uitgeverijen]]''' ||'''[[Kerk en religie]]'''||'''[[Toneel]]'''
|- 
|'''[[Overheid]]''' ||'''[[Middenstand]]'''||
|-
|'''[[Taal, dialect, gezegden spreekwoorden]]''' ||'''[[Rechtspraak, politie]]'''||
|-
| '''[[Veldnamen]]''' ||'''[[Scholen en opleidingsinstituten]]'''||
|-
| '''[[Verkeer en vervoer]]''' ||'''[[Spot- en scheldnamen]]'''||
|-
| ||'''[[Verenigingen, sport]]'''||
|-
| ||'''[[Verpleging en Zorg]]'''||
|-

|}
 

{|class= "wikitable" width="80%" style="text-align:center;"
|style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" |'''Nieuwste pagina's:'''||style="background-color:#FFFF00;"|'''Willekeurig plaatje:'''|| style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" | '''Willekeurig plaatje:'''
|-
| {{Special:Newestpages/-/5}} || <randomimage size="250" float="center"/>|| <randomimage size="250" float="center"/>
|}

Zie ook: [http://zichtopeindhoven.nl zichtopeindhoven.nl]

De historische en eigentijdse encyclopedie van Eindhoven

2024-05-24T11:35:33Z

Jack:

De historische en eigentijdse encyclopedie van Eindhoven

2024-05-24T11:29:48Z

Jack:

<big>'''Een project van de (voormalige) Heemkundige Studiekring Kempenland Eindhoven'''</big> 

onder redactie van Jos Hüsken, Peter Thoben en Caspar van de Ven 
technische ondersteuning van Jack Leijssen 
<big>'''Wilt u artikelen aanleveren?'''</big> Graag opsturen naar: [mailto:info@eindhoven-encyclopedie.nl info@eindhoven-encyclopedie.nl] 
== Inhoudsopgave ==
{|class= "wikitable" width="100%" style="text-align:center;"
|style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" |'''Zakelijk'''||style="background-color:#FFFF00;"| '''Mensen'''|| style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" | '''Artistiek en Artiesten'''
|-
| '''[[Architectuur]]'''|| '''[[Architecten]]'''||'''[[Beeldende kunst]]'''
|-
|'''[[(Detail)handel]]''' || '''[[Bestuur en politiek]]'''||'''[[Design]]'''
|-
|'''[[Geografie]]''' || '''[[Culturele instellingen]]'''||'''[[Fotografie, film]]'''
|-
|'''[[Geschiedenis]]''' || '''[[Eindhovense kopstukken]]'''||'''[[Literatuur]]'''
|-
|'''[[Groen en Parken]]''' ||'''[[Eindhoven-schrijvers]]'''||'''[[Musea]]'''
|-
|'''[[Industrie]]''' ||'''[[Handel en industrie]]'''||'''[[Muziek]]'''
|- 
|'''[[Kranten, media, uitgeverijen]]''' ||'''[[Kerk en religie]]'''||'''[[Toneel]]'''
|- 
|'''[[Overheid]]''' ||'''[[Middenstand]]'''||
|-
|'''[[Taal, dialect, gezegden spreekwoorden]]''' ||'''[[Rechtspraak, politie]]'''||
|-
| '''[[Veldnamen]]''' ||'''[[Scholen en opleidingsinstituten]]'''||
|-
| '''[[Verkeer en vervoer]]''' ||'''[[Spot- en scheldnamen]]'''||
|-
| ||'''[[Verenigingen, sport]]'''||
|-
| ||'''[[Verpleging en Zorg]]'''||
|-

|}
 

{|class= "wikitable" width="80%" style="text-align:center;"
|style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" |'''Nieuwste pagina's:'''||style="background-color:#FFFF00;"|'''Willekeurig plaatje:'''|| style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" | '''Willekeurig plaatje:'''
|-
| {{Special:Newestpages/-/5}} || <randomimage size="250" float="center"></randomimage>|| <randomimage size="250" float="center"></randomimage>
|}

Zie ook: [http://zichtopeindhoven.nl zichtopeindhoven.nl]

De historische en eigentijdse encyclopedie van Eindhoven

2024-05-24T10:55:41Z

Jack:

<big>'''Een project van de (voormalige) Heemkundige Studiekring Kempenland Eindhoven'''</big> 

onder redactie van Jos Hüsken, Peter Thoben en Caspar van de Ven 
technische ondersteuning van Jack Leijssen 
<big>'''Wilt u artikelen aanleveren?'''</big> Graag opsturen naar: [mailto:info@eindhoven-encyclopedie.nl info@eindhoven-encyclopedie.nl] 
== Inhoudsopgave ==
{|class= "wikitable" width="100%" style="text-align:center;"
|style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" |'''Zakelijk'''||style="background-color:#FFFF00;"| '''Mensen'''|| style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" | '''Artistiek en Artiesten'''
|-
| '''[[Architectuur]]'''|| '''[[Architecten]]'''||'''[[Beeldende kunst]]'''
|-
|'''[[(Detail)handel]]''' || '''[[Bestuur en politiek]]'''||'''[[Design]]'''
|-
|'''[[Geografie]]''' || '''[[Culturele instellingen]]'''||'''[[Fotografie, film]]'''
|-
|'''[[Geschiedenis]]''' || '''[[Eindhovense kopstukken]]'''||'''[[Literatuur]]'''
|-
|'''[[Groen en Parken]]''' ||'''[[Eindhoven-schrijvers]]'''||'''[[Musea]]'''
|-
|'''[[Industrie]]''' ||'''[[Handel en industrie]]'''||'''[[Muziek]]'''
|- 
|'''[[Kranten, media, uitgeverijen]]''' ||'''[[Kerk en religie]]'''||'''[[Toneel]]'''
|- 
|'''[[Overheid]]''' ||'''[[Middenstand]]'''||
|-
|'''[[Taal, dialect, gezegden spreekwoorden]]''' ||'''[[Rechtspraak, politie]]'''||
|-
| '''[[Veldnamen]]''' ||'''[[Scholen en opleidingsinstituten]]'''||
|-
| '''[[Verkeer en vervoer]]''' ||'''[[Spot- en scheldnamen]]'''||
|-
| ||'''[[Verenigingen, sport]]'''||
|-
| ||'''[[Verpleging en Zorg]]'''||
|-

|}
 
{|class= "wikitable" width="80%" style="text-align:center;"
|style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" |'''Nieuwste pagina's:'''||style="background-color:#FFFF00;"|'''Willekeurig plaatje:'''|| style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" | '''Willekeurig plaatje:'''
|-
|{{Special:Newestpages/-/5}}
|<randomimage size="250" float="center"</randomimage>|<randomimage size="250" float="center"</randomimage>|
Zie ook: [http://zichtopeindhoven.nl zichtopeindhoven.nl]

De historische en eigentijdse encyclopedie van Eindhoven

2024-05-24T10:54:32Z

Jack:

<big>'''Een project van de (voormalige) Heemkundige Studiekring Kempenland Eindhoven'''</big> 

onder redactie van Jos Hüsken, Peter Thoben en Caspar van de Ven 
technische ondersteuning van Jack Leijssen 
<big>'''Wilt u artikelen aanleveren?'''</big> Graag opsturen naar: [mailto:info@eindhoven-encyclopedie.nl info@eindhoven-encyclopedie.nl] 
== Inhoudsopgave ==
{|class= "wikitable" width="100%" style="text-align:center;"
|style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" |'''Zakelijk'''||style="background-color:#FFFF00;"| '''Mensen'''|| style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" | '''Artistiek en Artiesten'''
|-
| '''[[Architectuur]]'''|| '''[[Architecten]]'''||'''[[Beeldende kunst]]'''
|-
|'''[[(Detail)handel]]''' || '''[[Bestuur en politiek]]'''||'''[[Design]]'''
|-
|'''[[Geografie]]''' || '''[[Culturele instellingen]]'''||'''[[Fotografie, film]]'''
|-
|'''[[Geschiedenis]]''' || '''[[Eindhovense kopstukken]]'''||'''[[Literatuur]]'''
|-
|'''[[Groen en Parken]]''' ||'''[[Eindhoven-schrijvers]]'''||'''[[Musea]]'''
|-
|'''[[Industrie]]''' ||'''[[Handel en industrie]]'''||'''[[Muziek]]'''
|- 
|'''[[Kranten, media, uitgeverijen]]''' ||'''[[Kerk en religie]]'''||'''[[Toneel]]'''
|- 
|'''[[Overheid]]''' ||'''[[Middenstand]]'''||
|-
|'''[[Taal, dialect, gezegden spreekwoorden]]''' ||'''[[Rechtspraak, politie]]'''||
|-
| '''[[Veldnamen]]''' ||'''[[Scholen en opleidingsinstituten]]'''||
|-
| '''[[Verkeer en vervoer]]''' ||'''[[Spot- en scheldnamen]]'''||
|-
| ||'''[[Verenigingen, sport]]'''||
|-
| ||'''[[Verpleging en Zorg]]'''||
|-

|}
 
{|class= "wikitable" width="80%" style="text-align:center;"
|style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" |'''Nieuwste pagina's:'''||style="background-color:#FFFF00;"|'''Willekeurig plaatje:'''|| style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" | '''Willekeurig plaatje:'''
|-
|{{Special:Newestpages/-/5}}
|<randomimage size="250" float="center"</randomimage>||<randomimage size="250" float="center"</randomimage>
|}
Zie ook: [http://zichtopeindhoven.nl zichtopeindhoven.nl]

De historische en eigentijdse encyclopedie van Eindhoven

2024-05-24T10:53:33Z

Jack:

<big>'''Een project van de (voormalige) Heemkundige Studiekring Kempenland Eindhoven'''</big> 

onder redactie van Jos Hüsken, Peter Thoben en Caspar van de Ven 
technische ondersteuning van Jack Leijssen 
<big>'''Wilt u artikelen aanleveren?'''</big> Graag opsturen naar: [mailto:info@eindhoven-encyclopedie.nl info@eindhoven-encyclopedie.nl] 
== Inhoudsopgave ==
{|class= "wikitable" width="100%" style="text-align:center;"
|style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" |'''Zakelijk'''||style="background-color:#FFFF00;"| '''Mensen'''|| style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" | '''Artistiek en Artiesten'''
|-
| '''[[Architectuur]]'''|| '''[[Architecten]]'''||'''[[Beeldende kunst]]'''
|-
|'''[[(Detail)handel]]''' || '''[[Bestuur en politiek]]'''||'''[[Design]]'''
|-
|'''[[Geografie]]''' || '''[[Culturele instellingen]]'''||'''[[Fotografie, film]]'''
|-
|'''[[Geschiedenis]]''' || '''[[Eindhovense kopstukken]]'''||'''[[Literatuur]]'''
|-
|'''[[Groen en Parken]]''' ||'''[[Eindhoven-schrijvers]]'''||'''[[Musea]]'''
|-
|'''[[Industrie]]''' ||'''[[Handel en industrie]]'''||'''[[Muziek]]'''
|- 
|'''[[Kranten, media, uitgeverijen]]''' ||'''[[Kerk en religie]]'''||'''[[Toneel]]'''
|- 
|'''[[Overheid]]''' ||'''[[Middenstand]]'''||
|-
|'''[[Taal, dialect, gezegden spreekwoorden]]''' ||'''[[Rechtspraak, politie]]'''||
|-
| '''[[Veldnamen]]''' ||'''[[Scholen en opleidingsinstituten]]'''||
|-
| '''[[Verkeer en vervoer]]''' ||'''[[Spot- en scheldnamen]]'''||
|-
| ||'''[[Verenigingen, sport]]'''||
|-
| ||'''[[Verpleging en Zorg]]'''||
|-

|}
 
{|class= "wikitable" width="80%" style="text-align:center;"
|style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" |'''Nieuwste pagina's:'''||style="background-color:#FFFF00;"|'''Willekeurig plaatje:'''|| style="width: 30%; background-color:#FFFF00;" | '''Willekeurig plaatje:'''
|-
|{{Special:Newestpages/-/5}}
|<randomimage size="250" float="center"/>||<randomimage size="250" float="center"</randomimage>
|}
Zie ook: [http://zichtopeindhoven.nl zichtopeindhoven.nl]

Bestand:Piere1.jpg

2024-05-24T07:24:09Z

Jack: Typo en test

via Bauke Hüsken

Bestand:De Bijenkorf.jpg

2024-05-23T20:34:40Z

Jack:

Hotel de Bijenkorf. Archief Hüsken

Bestand:Elias briefhoofd 1.jpg

2024-05-23T20:30:25Z

Jack:

archief Hüsken

Bestand:Reijnders 1977.jpg

2024-05-23T20:07:55Z

Jack:

bestand Hüsken

Bestand:Bichelaer 1922.jpg

2024-05-23T20:00:11Z

Jack:

archief Hüsken

Bestand:Lombarts1a.jpg

2024-05-23T19:55:45Z

Jack:

Archief Hüsken

Bestand:Deken van Someren 2kl.jpg

2024-05-23T19:49:13Z

Jack:

Archief Hüsken

Bestand:Mandos.jpg

2024-05-23T11:46:40Z

Jack:

Foto Jack Leijssen

Bestand:Maas deken pastoor.jpg

2024-05-23T11:44:57Z

Jack:

Roomsch Leven archief Hüsken

Bestand:Demer 5 7.jpg

2024-05-23T11:43:33Z

Jack:

Archief Hüsken

Bestand:Fototheek barbier.jpg

2024-05-23T11:41:53Z

Jack:

Scan Jan Spoorenberg

Bestand:Henri1a.jpg

2024-05-23T11:38:27Z

Jack:

Archief Hüsken

Straatnamen

2024-05-22T22:07:55Z

Jack:

Door Jan Spoorenberg

[https://zichtopeindhoven.nl/spoorenberg/STRAATNAMEN_1340-1920.pdf Straatnamen in de stad, later gemeente Eindhoven 1340-1920]

[https://zichtopeindhoven.nl/spoorenberg/STRAATNAMEN%201920-2024.pdf Straatnamen in de gemeente Eindhoven 1920-2024]

[https://zichtopeindhoven.nl/spoorenberg/STRAATNAMEN%20in%20de%20dorpen%20voor%201920.pdf Straatnamen in de geannexeerde dorpen vóór 1920]

[https://zichtopeindhoven.nl/spoorenberg/wegenruit.pdf Namen van kunstwerken in de onvoltooide wegenruit]

[https://zichtopeindhoven.nl/spoorenberg/Met%20dank.pdf Met dank...]

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Geografie]]
[[categorie:Straten]]

Straten binnenstad

2024-05-22T22:06:13Z

Jack:

1411-1590: [[De naam De Heuvel]] 
1616: [[De Toestand van wegen en bruggen]] 
1624: [[Het Stratumseind]] 
1624: [[Het Stratumseind|Dijkdoorbraak aan het Stratumseind]] 
1860: [[De Knip, Kateknip, de Emmasingel]] 
1876-1880: [[St.Thomasstraat]] ofwel de Reet van Nette 
1877: [[De Dommelstraat]] 
1879-1891: [[De Knip wordt Emmasingel]] 
1888: [[Oude straatnamen in Eindhoven]] 
[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Geografie]] 
[[categorie:Straten]]

Straten

2024-05-22T22:03:55Z

Jack:

Straten algemeen [[Straatnamen]] 
[[Straten binnenstad]] 
[[Straten Gestel]] 
[[Straten Stratum]] 
[[Straten Strijp]] 
[[Straten Tongelre]] 
[[Straten Woensel]] 
[[Straatnamen]] 

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Geografie]]

Het Stamhuis

2024-05-22T17:20:00Z

Jack:

[[Bestand:Stamhuis SE achter.jpg|300px|thumb|right|''Aan de achterzijde van het café valt de steile kap op. Het pand is gebouwd rond het jaar 1600.'' (afbeelding archief Hüsken)]]
<big>'''Het Stamhuis, ca. 1575 tot heden'''</big> 
Stratumseind 49 Gemeentelijk monument

Tijdens een twee tweetal bouwhistorische verkenningen kon worden vastgesteld, dat de gave kapconstructie van dit pand uit de late 16e of uit het begin van de 17e eeuw stamt. Het betreft hier een opvallend breed en diep pand met een zadeldak. Dat dak heeft een schildeind aan de voorkant en een nok, die loodrecht op de straat staat. Oorspronkelijk had het pand ongetwijfeld twee opgaande top- of trapgevels. Aan de achterzijde van het pand is nog steeds het grootste deel van die topgevel te zien,die door een klein wolfseinde wordt afgetopt. Na een interne verbouwing in 1999 zijn in de achtergevel van het oude pand vlechtingen te voorschijn gekomen. Die laten een aftekening zien van een eenlaags gebouwtje, dat tegen de achtergevel was gebouwd. De stenen van de schuine kant van dat topgeveltje zijn hier loodrecht en in zaagtandverband gemetseld. Deze manier van metselen zorgde er voor, dat er geen vocht in de schuine top kon binnendringen. 

Opmerkelijk is de constructie met moer- en kinderbinten van de balklagen op de begane grond en op de verdieping. De hart-op-hart afstand tussen de kinderbinten bedraagt in beide balklagen 60 centimer. Hier wordt dus weer duidelijk, dat bouwtradities vaak regionaal verschillen, want de afstand bedraagt gewoonlijk slechts één voet, dat is 30 centimeter. 
De kap heeft kromstijlgebinten, waarop schaar- en nokgebinten zijn geplaatst. Bovenop de nokbalk is een nokgording aangebracht. Zowel de korbeels als de stijlen en de balken worden door pen- en gatverbindingen aan elkaar verbonden. De windschoren hebben aan de onderzijde ijzeren nagels. Het viel op, dat veel delen van in deze houtconstructie uit gebruikt materiaal afkomstig zijn. Zo was bijvoorbeeld een balk met een ingekrast timmermansmerk in de constructie verwerkt, terwijl dergelijke merktekens in de tijd, dat deze kap werd gebouwd, al niet meer in gebruik waren. In theorie kan die balk uit de 14e, 15e of 16e eeuw stammen! 

Het is niet ondenkbaar dat op deze plaats een laat middeleeuws huis gestaan heeft, dat tussen 1550 en 1600 (mogelijk na de stadsbrand van 1554 of na een van de plunderingen in de 80-jarige oorlog) 'gesneuveld' is en vervolgens met gedeelten van het nog bruikbare bouwmateriaal is herbouwd. Wat ook opvalt, zijn de forse afmetingen van deze dakconstructie en de overige maten van het gebouw, terwijl de plafondhoogte op de begane grond juist erg gering is. Mogelijk moet de oorzaak hiervoor gezocht worden in de functie van het oorspronkelijke gebouw, die op dit moment nog onbekend is. 

[[Bestand:Stamhuis SE kap.jpg|300px|thumb|right|''Door bestudering van de dakconstructie kan worden vastgestel dat deze kap rond het jaar 1600 is gebouwd. Enkele houtdelen hebben inkepingen, die aantonen dat die uit een huis van vóór 1550 afkomstig zijn.'' (afbeelding archief Hüsken)]]
'''Een maison aan de Rue Droite''' 
De geschiedenis van de eerste twee eeuwen van het bestaan van dit pand zijn vooralsnog onbekend. Pas in de napoleontische tijd komen we enkele gegevens tegen.
In april 1811 kocht Henricus van Stekelenburg dit pand van Willem Gielissen. De laatstgenoemde was gedwongen om het pand openbaar te laten verkopen en met de opbrengst zijn schulden af te lossen. In het belastingcohier uit dat jaar, gedateerd 18 oktober 1811, werd Van Stekelenburg als eigenaar van een pand in de Rue Droite (Rechtestraat) genoemd. Het pand werd met klasse 5 gewaardeerd. Klasse 1 en 2 werden toen aan bebouwing met een uitmuntende kwaliteit gegeven, terwijl aan de huizen met de minste kwaliteit klasse 10 werd toegekend. In 1811 werden 26 van de 306 huizen in Eindhoven met klasse 5 gewaardeerd, hetgeen de eigenaar 65 francs belasting kostte. De ambtenaar in de napoleontische tijd was gewoon zijn gegevens in de Franse taal te vermelden, zodat Hendrik werd weergegeven als Henri.
Vanaf de eerste kadastrale vermelding in 1832 was eenvoudig sprake van een huis en erf, waarvan Hendrik van Stekelenborg uit Eindhoven nog steeds de eigenaar was. Het beroep van Van Stekelenborg werd aangeduid met particulier, hetgeen een equivalent is van het woord rentenier. Hij kon het zich jaren later blijkbaar probleemloos veroorloven om zijn obligatie van 500 gulden, waarmee de aanleg van het Eindhovens Kanaal was gefinancierd, beschikbaar te stellen aan de pastoor in de gemeente Gestel. 

Op 3 oktober 1839 tekende landmeter Bijnen de plattegrond van het pand zeer precies in en vermeldde Hendr. van Stekelenburg daaronder als eigenaar. Verder merkte de landmeter op, dat het pakhuis was veranderd en dat een verbeteringen aan het huis was aangebracht. Daaruit blijkt dus, dat een deel van het pand voor bedrijfsdoeleinden werd gebruikt. 
Secretaris Antonius Johannes van Stekelenborg had het pand na 1839 van zijn ouders geërfd. Dat is gebeurd op basis van een testament uit juli 1828. Het pand is toen als winkel in gebruik geweest, hetgeen bij de verkoop in december 1867 duidelijk werd. De winkelopstand, de toonbank en gastoestellen bleven namelijk eigendom van de oude eigenaar. Sigarenfabrikant Franciscus Antonius Hendrikus van den Bichelaer werd de nieuwe eigenaar en bewoner. Van den Bichelaer hield zich in deze jaren al bezig met de mechanisering van het fabricageproces van de sigaren. In 1863 kocht hij samen met enkele andere firma's een Duitse machine, die zogenaamde poppen, het binnenwerk van de sigaren, kon maken. In 1874 liet hij de tabak geautomatiseerd kerven met behulp van een stoommachine. 

In 1875 werd een deel van de doorgang die tussen de nummers 49 en 51 ligt, bij nummer 49 getrokken. Verder werd toen ook een gebouw op de uiterste grens van het perceel gezet. Dat is ondertussen al lang weer gesloopt. In 1892 werden de huisjes, die al jaren achter het huis stonden, afgebroken en vervangen door een achterbouw. 

'''Onderdeel van het eigendom van sigarenfabrikant De Vlam''' 

In 1907 kocht sigarenfabrikant Johan Jozef Julius de Vlam uit Eindhoven het pand aan. Niet lang daarna, in elk geval binnen het tijdsbestek van een jaar, werden de gebouwen aan de achterzijde van het pand aan het Stratumseind in de firma Van der Putt en De Vlam ingebracht. De Vlam bleef eigenaar van het huis, dat aan het Stratumseind staat, maar woonde zelf in het statige pand aan de Rechtestraat nummer 53. 

In 1910 was het pand in gebruik van Arn. C.A. v. Rooij, die agent van de coöperatieve botermijn werd genoemd. Op een foto, die rond dat jaar is gemaakt, is te zien dat het de voorgevel van het pand toen stucwerk met een ruw oppervlak had. Vermoedelijk is dat uiterlijk al in de 19e eeuw tot stand gekomen.
In 1915 werden de pakhuizen en opslagplaatsen aan de achterzijde van het huis vernieuwd. In de legger van het kadaster werd dat deel daarna omschreven als fabriek. Het pand zelf bleef nog jarenlang omschreven als huis en erf. In 1917 werd het huis bewoond door H.S.F. Koenen, die opzichter was bij de Provinciale Waterstaat.
In oktober 1918 werd het pand door De Vlam verkocht aan aannemer Wilhelmus Hubertus Smeets, die er ook ging wonen. Later is hij verhuisd naar Lieshout. 

Tot dan toe heeft het pand het karakter van een woonhuis gehad met daarachter fabrieksachtige gebouwen. Maar in het midden van de jaren twintig was het pand als winkel ingericht. De voorgevel met het ruwe, donkere stucwerk werd op verzoek van Adrianus van de Laar-Dahmen in 1927 verbouwd. Die had daar toen inmiddels een winkel. Op de benedenverdieping werden de twee ramen links en de deur daarnaast verbouwd tot een groot etalageraam met een winkelingang. Een vergelijking van twee foto's, een van vóór 1930 en de andere van circa 1930, die beide in het archief beschikbaar zijn, geeft de aangebrachte veranderingen duidelijk weer. Op die foto uit 1930 is te zien dat de eigenaar van de daar gevestigde winkel naar Markt 10 ging verhuizen. Achter de etalageruit was een bord geplaatst met de tekst: Groote opruiming wegens verplaatsing der zaak naar Markt 10 v.d. Laar-Dahmen. Op die laatstgenoemde foto is bovendien goed te zien, dat de voorgevel van het pand in 1930 nog steeds van ruw stucwerk was voorzien. 
[[Bestand:Stamhuis SE.jpg|300px|thumb|left|''Achter de moderne (jaren-30) pui van dit café aan het Stratumseind 49 gaat een van de oudste woonhuizen van Eindhoven schuil.'' (afbeelding archief Hüsken)]]

'''De huidige voorgevel uit 1930'''
In oktober 1930 verkocht Smeets het pand door aan herbergier Godefridus Martinus de Brouwer, die het op zijn beurt in januari 1931 verkocht aan makelaar Piet Henri de Bont. Die vroeg meteen een bouwvergunning aan. De voorgevel werd voorzien van kleine geelbruine bakstenen in Noords verband en werd opgetrokken in de stijl van de al weer op zijn retour zijnde Amsterdamse School. Aan die verbouwing heeft het pand zijn tegenwoordige, typische jaren-'30-gevel te danken. De voorgevel is aan de beide zijkanten met baksteen iets verhoogd, waardoor de indruk van twee torens wordt gewekt. Een forse dakgoot strekt zich uit over bijna de hele breedte van de gevel. Drie ramen van verschillende breedte zijn in de bovenverdieping aangebracht. Roeden, die in die vensters zijn aangebracht, benadrukken de horizontale lijnen ook nog eens. 

De adressengids uit 1934 vertelt ons, dat De Bont er in dat jaar een woningbureau had. Klompenfabrikant Henricus Odulphus van der Velden uit Best kocht het pand in februari 1942. Het pand is nog een tijd in gebruik geweest als opslagplaats van ijzerhandel Van Waegeningen en Zn., die hiernaast op 47 zijn winkel had. In januari 1955 verkocht Van der Velden het pand aan de gemeente Eindhoven. 
Henk Luiten vermeldt in een stuk over de bewoners van het Stratumseind, dat hier de notariskantoren van Haenen en later ook nog van notaris Claassen waren gevestigd. In 1970 werden de deur en de ramen in de achtergevel aangepast in opdracht van de firma Van Waegeningen. Tijdens de bouwhistorische verkenning in 2001 troffen we nog een relict uit de bestaansperiode van deze firma op deze plaats aan. Een plaatsnaambord, dat ooit door de VVV langs de weg bij de gemeentegrens van Wageningen was geplaatst en waarop de lezer uitgenodigd werd om toch vooral eens in de plaats rond te kijken, was achteloos in een hoekje van de achterbouw achtergelaten. Het zal toch geen toeval zijn? 

'''Café-bar Bonzo''' 
In 1976 werd de winkelwoning na indiening van een bouwverguning door A. Goudsmits tot een café met een bovenwoning verbouwd. De vensters en de voordeur kregen ronde vormen. Vanaf dat jaar heeft het pand voortdurend als café dienst gedaan. Na deze verbouwing in 1976, maar zeker sedert 1980 heeft hier café-bar Bonzo gezeten. 
Prins' Groothandel in Dranken B.V. kocht het pand daarna van de gemeente Eindhoven. Dat is gebeurd in december 1984, waarna de voor- en de zijgevel werden aangepast. De boogvensters en de deur kregen, opnieuw op verzoek van A. Goudsmits, weer rechthoekige vormen en in de linkerzijgevel werd een klein raampje aangebracht. In 1990 werd de nooduitgang aan de achterzijde van het pand overkapt. Die lag tussen café Bonzo en café Millertime, en werd in de omschrijving van de bouwvergunning als vluchtweg aangeduid. 

Café Bonzo heeft hier gezeten tot 1999. In dat jaar werd het interieur verbouwd. De nieuwe uitbater, Schoenmakers, wilde met behulp van oude, van elders afkomstige, maar authentieke materialen, een geheel andere sfeer creëren dan tot die tijd het geval was, een trend die we rond de milleniumwisseling wel vaker bij cafés tegenkwamen. De naam van het café is na de verbouwing gewijzigd in De Schoen. Daarna werd de naam nog eens gewijzigd in Sgt. Peppers. 

Concluderend kan worden vastgesteld, dat het hier beschreven pand een grote ouderdom heeft. De kap is grotendeels bewaard gebleven evenals de oorspronkelijke voor- en de achtergevel en de zijmuren. Mogelijk zelfs is dit het enige 16e-eeuwse pand in de binnenstad, dat nog in een originele staat verkeert, hoewel het door zijn gemoderniseerde voorgevel niet meteen opvalt. Eindhoven heeft de plicht een dergelijk pand uiterst zorgvuldig te behandelen. 

De fabrieksgebouwen aan de achterzijde van Stratumseind 49, die vanaf circa 1907 het eigendom waren van de N.V. Van der Putt en De Vlam, werden in 1936 verkocht aan de N.V. handelsmaatschappij Het Zuiden uit Amsterdam. Die verkocht de fabriek met de bijgebouwen in 1941 aan de N.V. fruithandel Van Hoeckel en Zonen uit Den Bosch. Meubelfabrikant Wilhelmus Jacobus Schoots uit Eindhoven was tussen 1944 en 1951 de eigenaar. Daarna werden de gebouwen door de gemeente Eindhoven onteigend. Fabrieksgebouwen pasten immers niet meer in het centrum van het gemoderniseerde Eindhoven en moesten dringend plaats maken voor parkeervoorzieningen. 

'''Bronnen:''' 
Eindhovens Verborgen Verleden, Jos en Bauke Hüsken, Zaltbommel 2006. 

 

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Architectuur]]
[[categorie:Burgelijk bouwen]]
[[categorie:Huisnamen, gevelstenen, uithangborden en eerste stenen]]

De Groote Sterre

2024-05-22T17:19:03Z

Jack:

[[Bestand:Sterre SE32 1.jpg|300px|thumb|right|De neoclassicistische voorgevel van het pand De Sterre of De Groote Sterre aan het Stratumseind]]
<big>'''De Groote Sterre'''</big> of <big>'''De Sterre'''</big> 

Logement en herberg

In 1678-1679 door Johan Smits gebouwd aan de Korte Steenweg, het huidige [[Stratumseind]]. Smits werd in de diverse aktes zowel als moutmaker, brouwer en tapper en ook als burgemeester van Eindhoven genoemd.

Vanaf 1735 was Johan van Boeckel, afkomstig uit Bocholt in het Land van Luik, de eigenaar van de herberg, bestaande uit twee huizen en een aantal bijgebouwen. De erfgenamen van Van Boeckel verkochten het pand in 1817 aan handelaar Johannes van Oorschot. Een jaar later, in 1818, stond Van Oorschot zijn pand af aan het Rijk, die er de Rechtbank van Eerste Aanleg in huisvestte.

Het huis van arrest bevond zich aan de binnenplaats achter de oude herberg. Daarachter lag nog een stal en de tuinen van de voormalige herberg. De rechtbank moet het pand direct na juni 1818 hebben betrokken, want al in 1819 deed de zittende president van de rechtbank zijn beklag over het inkwartieren van dragonders en paarden in de stalling van het huis De Ster.
[[Bestand:Sterre SE32 2.jpg|300px|thumb|left|De binnenplaats van het pand De Sterre of De Groote Sterre met een klein onderdeel van de oude gevangenis]]

Het provinciale blad De Noord Brabander publiceerde in mei 1841 het volgende bericht:
"Aanbesteding van: Het gedeeltelijk afbreken en vernieuwen van het lokaal voor de Arondissements Regtbank te Eindhoven, mitsgaders het doen van eenige veranderingen, herstellingen en verdere werkzaamheden aan hetzelfde gebouw". Het grootste deel van herberg De Groote Sterre werd toen afgebroken om plaats te maken voor de nieuwe rechtbank in de neoclassicistische bouwstijl. Het pand kreeg later de naam [[Justitia]] (Stratumseind 32).

Bronnen:

*Verborgen Verleden van Eindhoven. J. en B. Hüsken, Zaltbommel 2006

*De Krabbedans, J. Stalpers, J. Melssen en A. Thijssen, Eindhoven 1984
 

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Architectuur]]
[[categorie:Burgelijk bouwen]]
[[categorie:Huisnamen, gevelstenen, uithangborden en eerste stenen]]

De Halve Maen

2024-05-22T17:18:26Z

Jack:

[[Bestand:Halve Maen SE.jpg|300px|thumb|right|Het pand "De Halve Maen" zoals dat in de laatste jaren van zijn bestaan op de hoek van de Ten Hagestraat en het Stratumseind heeft gestaan. ''(afbeelding archief Hüsken)'']]<big>'''pand De Halve Maen'''</big> 

Het pand dat tot 2001 op het adres Stratumseind 5-7 stond, was tot dan toe -in elk geval onderdelen ervan- het oudste ons bekende Eindhovense woonhuis. Het is het linkerdeel van een woonhuis, dat in het midden van de 16e eeuw werd gesplitst. Uit archiefonderzoek was de lange historie van dit pand al bekend, maar dankzij een bouwhistorisch onderzoek, uitgevoerd door bouwhistoricus R. Glaudemans uit 's-Hertogenbosch is de aanwezigheid van oude elementen in het pand ook aangetoond. Dendrochronologisch onderzoek heeft overtuigend aangetoond dat veel onderdelen uit de kapconstructie van het pand afkomstig zijn van hout dat tussen 1337 en 1357 is gekapt. 
[[Bestand:Halve Maen SE kap.jpg|300px|thumb|left|Een onderdeel uit de 15-e eeuwse kap van De Halve Maen.''(afbeelding archief Hüsken)'']] Het onderzoek van Glaudemans heeft verder uitgewezen dat de kap voor een groot deel ontstaan is uit hergebruikt materiaal en dat de manier waarop de kap is geconstrueerd duidt op een bouw van het huidige pand op het einde van de 15e eeuw. Uit het archeologisch onderzoek, dat na de sloop van het pand heeft plaatsgevonden, is gebleken, dat aan de straatzijde een wever beroepsmatig aan het werk is geweest.

De hertog van Brabant voerde in de vijftiende eeuw voortdurend oorlog met Willem I van Gulik, de hertog van Gelre. Legeraanvoerder van de hertog van Gelre was Robert I de la Marck, een broer van Willem van Aremberg. Deze rukte op Palmzondag van het jaar 1486 op naar de stad Eindhoven en nam die stormenderhand in. Het resultaat van deze verovering moet dramatisch geweest zijn. Geschiedschrijver Houben vond in de archieven verklaringen, waaruit zou blijken, dat er slechts zes kleine huisjes, die buiten het stadscentrum waren gelegen, overeind waren gebleven. De stad werd herbouwd, waarbij de bevolking veel gebruik zal hebben gemaakt van deels beschadigd oud bouwmateriaal. Alle materiaal was immers erg kostbaar! 

Een korte tijd na deze verwoesting in 1486 werd de verwoeste kerk herbouwd met de hoofdingang aan de zuidzijde. Op een kleine afstand achter de kerk verrees langs de doorgaande weg een herberg met de naam 'De Maen'. De spanten van de dakconstructie van het vernielde huis waren nog gedeeltelijk te gebruiken in het nieuwe gebouw, dat ten opzichte van zijn voorganger meteen fors werd opgehoogd. Iets verderop in de Rechtestraat werd een pand gebouwd dat als stadhuis dienst ging doen. 
Samen met het kasteel en het klooster waren deze gebouwen mogelijk de eerste, waarvan de muren gedeeltelijk van baksteen waren opgetrokken en waarvan de daken bedekt waren met leien of pannen. De ramp had geleerd, dat in steen opgetrokken huizen minder snel vlam vatten dan houten gebouwtjes met rieten daken. 
In 1544 werd het pand dat op deze plaats stond, met de naam 'De Maen' aangeduid. Maar in een document uit 1569 werd een deel van het gebouw beschreven als 'huysinge Die Half Maen'. Vermoedelijk werd het huis na de verwoestingen door Maarten van Rossum in 1543 of de na stadsbrand van 1554 in twee delen gesplitst. 

Namen van eigenaars en bewoners waren: 
circa 1570 Jan Bleijssen 
vanaf 1590 Adriaen Godscalck 
in 1592 Elisabeth Schalcx ('De Maen') 
in 1605 en 1610 Adriaen Schalcx (Godtschalcx) 
vanaf 1626 Adam van Reyde en schrijnwerker Peter Goerts, bewoners van het huis 'De Halve Mane' 
in 1627 de kinderen van Adriaen Godtschalcx en Peter Goerts, bewoners
in 1645 Arien Scalcx 
in 1656 en 1658 Cornelis Cleymans, eigenaar van 'Het Oud Huis' c.q. 'De Halff Maen' 
in 1690 Maria van Rijden, bewoonster 

In 1697 wordt de Halve Maen vermeld als herberg, gelegen 'aan de kerk'. 
Tussen 1725 en 1746 zijn Peter van de Sande en (later) zijn weduwe Pieternel Lemans bewoners en eigenaren. Juffrouw Catharina Peijpers, de weduwe van de heer Predikant Peijpers en haar kinderen woonden er vanaf 1749 voor 48 gulden per jaar. Van 1756 tot 1775 was Theodorus Petrus Pijpers, broer van de predikant en drossaard en agent 'der Meijerij van den Bosch', de eigenaar. Het pand had toen de naam De Blaauwe Pijp. 
In 1795 kochten Hendrik Joosten en zijn schoonzoon Francis Swinkels het huis De Blaauwe Pijp voor 1200 gulden. 

In 1816 kocht Eindhovenaar en tabaksfabrikant Jan Franciszoon Smits het huis met een erf,een pakhuis en een tuin. Smits was een ondernemend man die gedurende vele jaren als sigarenfabrikant werkzaam is geweest. Smits had zijn fabriek in tabak, snuif en sigaren in het pand De Blaauwe Pijp en heeft het pakhuis ook voor deze onderneming gebruikt. Over deze firma J.Frzn. Smits is weinig bekend gebleven. De firma werd in 1847 op de staat van fabrieken en trafieken als J. Smits & Company vermeld, had toen 13 arbeiders en was in grootte de derde tabaksfabriek van Eindhoven. 
In 1850 had het pand nog steeds de naam 'De Blaauwe Pijp', zoals in een bericht uit de krant uit dat jaar blijkt. 
In juni 1860 erfde Johannes Laurentius Hubertus Smits het pand De Blaauwe Pijp met het daarbij horende pakhuis. Hij was evenals zijn vader een tabaksfabrikant. 

De firma J. Fzn. Smits beëindigde haar aktiviteiten na een faillissement in 1862. Het huis werd in februari van dat jaar in het Groen Koffyhuis aan de Ten Hagestraat openbaar verkocht voor 5.530 gulden. Adrianus Jan zn. van Hooff, een koopman en fabrikant in borduurwerken uit Eindhoven werd de nieuwe eigenaar. Later in dat jaar werd in dit pand de firma F. van Gardinge en Company, voorheen J. Smits en Company door Adrianus H. van Bon en F. van Gardinge opgericht. De fabriek van Van Gardinge, die in 1869 was gebouwd aan de huidige Mathildelaan, kreeg daarna de naam De Blauwe Pijp. Een deel van de tegenwoordige Ventoseflat is uit die fabriek ontstaan. 
In de verkoopakte werd de achternaam van Adrianus van Hooff met een dubbele -f- geschreven, maar bij de hernummering van 1886 is een -f- verdwenen. Bertje van Hoof, ook genoemd Preut van Hoof, werd in 1880 als bewoner van het pand genoemd. 

Rond 1900 heeft het pand in de leggers van het kadaster de Begijnenstraat als adres. Dat is op dat moment namelijk de benaming voor het gedeelte van het Stratumseind vanaf de kruising met de Ten Hagestraat tot aan de -oude- ingang van het Begijnenhof. 
Op foto's die rond de eeuwwisseling zijn gemaakt, is duidelijk een paneel boven de voordeur te herkennen, waarop een lange, blauw geverfde Goudse pijp (een 'Blaauwe Pijp') in reliëf was aangebracht. 
[[Bestand:Halve Maen SE sloop.jpg|300px|thumb|left|Direct na de sloop en nadat het puin was afgevoerd, werden archeologische opgravingen uitgevoerd op het terrein.''(foto Dirk Vlasblom)'']] [[Bestand:SE5-7 Camp motor.jpg|400px|thumb|right|Briefhoofd uit 1929 van de motoren- en ijzerwarenzaak van Egbert van Camp. ''(uit archief Bannenberg)'']]
Na het overlijden van Adrianus van Hooff werd het pand in 1912 nagelaten aan Francisca van Bree, de weduwe van Johannes van Hooff. Monteur en smid Egbertus van Camp uit 's-Gravenhage kocht het pand in juli 1914. Hij was gehuwd met winkelierster Petronella Catharina Antoinetta Maria Tuerlinckx, de latere eigenaresse.

Egbert van Camp noemde zijn winkel in 1921 Magazijn 'De Blauwe Pijp' en voegde daar aan toe 'tegenover de groote kerk'. Op een nota uit dat jaar lezen we dat Van Camp een handel in ijzerwaren en gereedschappen had en haarden, kachels en fornuizen verkocht. Verder verkocht hij kinder-, sport- en vouwwagens en ook kinderspeelgoed. Tenslotte liet hij vermelden dat hij ook rijwielen en rijwielonderdelen verkocht. 

In 1944 richtten enkele bominslagen in de directe omgeving veel schade aan. De linkerzijde van het oude dubbelpand De Maen bleef gespaard, maar de vier rechts ervan gelegen panden werden onherstelbaar verwoest. Ook de St.Catharinakerk werd zwaar beschadigd. Pas in het midden van de jaren '50 heeft men weer een pand gebouwd op de lege plek rechts van de Blaauwe Pijp. 

De vroede vaderen van de gemeente Eindhoven besloten in 1956 om de Ten Hagestraat te verbreden. Dat betekende het einde van het hoekpand van het Stratumseind, huisnummer 1. Ook huisnummer 3, het nieuwe hoekpand met de naam 'De Gouden Kop', dat vermoedelijk uit de 16e of 17e eeuw stamde, moest er aan geloven en werd tussen 1961 en 1965 gesloopt. 
[[Bestand:Bree SE.jpg|400px|thumb|right|Een reclamekaartje van de modewinkel van Van Bree.''(afbeelding archief Hüsken)'']]Vanaf 1965, en ook nog in 1978 was in de Blaauwe Pijp de zaak van meubelfabrieken 'Roberty' gevestigd. In 1967 werd de pui veranderd na een bouwaanvraag van meubeltoonzaal Simpla-Lux. Een foto uit 1980 laat zien dat daar toen Galerie Van der Sommen was gevestigd.
In 1987 was hier de vestiging van vrijetijdskledingzaak 'Van Bree Jeans and Casuals' te vinden. 
Kledingzaak Van Bree vestigde zich in het pand in het jaar 1981.
In 2001 was het einde van dit eeuwenoude pand genaderd in verband met al volledig uitgewerkte plannen. De gemeente Eindhoven had een sloopvergunning aangevraagd, om op die plaats een mooi plein neer te leggen. 
In september 2001 is het pand daadwerkelijk gesloopt, evenals de twee buurpanden aan het Stratumseind op nr. 9-11 en 13a-15a en de achterburen aan de Smalle Haven (nrs. 2-6). Van Bree verhuisde naar de Demer. 
Het Catharinahuis staat nu op deze plaats, met daarvoor een pleintje met bomen.
 
 

'''bronnen:''' 
Hüsken Jos en Bauke, Eindhovens verborgen verleden, Zaltbommel 2006. 
RHCe Eindhoven, digitale foto's Notarieel Archief, 234 oud N1280/177. 

Jos Hüsken 2013

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Architectuur]]
[[categorie:Burgelijk bouwen]]
[[categorie:Huisnamen, gevelstenen, uithangborden en eerste stenen]]

De Keizer

2024-05-22T17:17:00Z

Jack:

[[bestand:KG17 Keizer.jpg|thumb|400px|right|Rechts het pand De Keizer op een ansichtkaart uit 1936. Later zou het wit geschilderd worden.]]<big>'''Pand "De Keizer "'''</big> 

Keizersgracht 17 

Pas in 1888 zou dit gedeelte van de Wal, waar het pand de Keizer staat, Keizersgracht worden genoemd.(1) Naamgever van deze straat was de keizer van het schuttersgilde Driek van Mierlo. Hij woonde in deze straat.(2) 
 
Wijnhandelaar Christianus Adrianus Hubertus van Kol (geboren te Eindhoven 9-5-1824, overleden Eindhoven 23-2-1894) die in het dagelijkse leven met Janus werd aangesproken, moet op het eind van de negentiende eeuw een bijzonder vermogend man geweest zijn. Hij was in 1850 gehuwd met Maria Anna Schutjes (1825-1888) en had zich in zijn werkzame leven bezig gehouden als leerlooier, hotelhouder van het bekende logement [[Hof van Holland]] aan de Rechtestraat en wijnhandelaar. In 1883/1884 liet hij op een perceel tuin aan de toenmalige Wal een herenhuis in Vlaamschen stijl bouwen. Tegenwoordig wordt de stijl waarin het huis is gebouwd aangeduid als de voor die tijd in zwang zijnde eclectische stijl. 

[[bestand:CAH v Kol nota.jpg|thumb|400px|left|Een briefhoofd van wijnhandelaar Van Kol, aangetroffen op een brief van 14 december 1886. ''(afbeelding archief Hüsken)'']]In maart 1944 schrijft F.F.M. Raijmakers een brief aan de heer Van der Putt en meldt daarin: Vader Janus (van Kol) bouwde voor zijn zoon Chris in zijn op de Keizersgracht uitkomende tuin dit huis. 
In het bevolkingsregister Eindhoven 1880-1890 wordt genoteerd dat C.A.H. van Kol, wijnhandelaar, op 15 december 1886 verhuist van de Rechtestraat naar de Keizersgracht. 
Henri van Kol, gehuwd met Anna Hermans, woont aan de overzijde van de Rechtestraat nummer 51 en is een neef (oomzegger) van C.A.H. van Kol. 

'''Familie Boex, wijnhandelaren''' 
In 1890 verkoopt Janus van Kol het pand aan twee leden van de familie Boex uit Eindhoven. Johannes Franciscus Boex, die gehuwd was met Maria Arnolda Carolina Willems, werd voor de helft eigenaar en de andere helft werd het eigendom van Franciscus Petrus Josephus Boex. De beide leden van de familie Boex hadden evenals de laatste eigenaar het beroep van wijnhandelaar. Het pand, of delen ervan, zijn in de jaren na 1890 aan diverse personen verhuurd. In of na 1890 werd fabrikant W. Helling de bewoner van het pand. Helling was toentertijd een welgesteld man, want wij troffen zijn naam in de literatuur aan toen hij in 1888 voor 14.000 gulden een linnenfabriek had aangekocht. 

Vanaf 1897 werd het huis bewoond door de weduwe G.E. Caesar. Zij overleed in 1908, waarna Robert von der Nahmer het pand ging bewonen totdat ook hij in 1913 verhuisde. De huurprijs van dit pand zal vermoedelijk verre van laag geweest zijn, want deze Robert von der Nahmer junior stamde tenslotte uit het bekende Stratumse geslacht van fabrikanten van wollenstoffen en eigenaren van spinnerijen en ververijen. 
In het adressenboek uit 1910 werd het pand als woonhuis van H.P. Vlijmincx, een koopman en grossier in koloniale waren genoemd. 

Na het overlijden van Johannes en Franciscus Boex werd het pand in 1912 volledig eigendom van de weduwe Maria Willems. 
Het kadaster maakte in 1917 melding van successie, waarna het pand in het bezit kwam van de kinderen Hendricus, Maria, Johanna en Johannes Boex. Vermoedelijk kort voor 1925 is huurder Vlijmincx verhuisd. De buurt heeft hem ongetwijfeld bevallen, want hij kocht het buurpand Keizersgracht nummer 15, waar hij nog jarenlang heeft gewoond. 

In 1924 of 1925 vond een verbouwing plaats, waarna het pand tot 1928 door wijnhandelaar H.J.A.M. Boex werd bewoond. Daarna verhuurde de familie het pand opnieuw. 
In 1953 verkochten de 4 kinderen Boex het pand aan de Commanditaire Vennootschap F. van Lanschot, gevestigd te 's-Hertogenbosch. Het pand, dat tot die tijd altijd als woonhuis annex winkelhuis dienst had gedaan, werd in 1954 verbouwd tot bankgebouw. Van Lanschot liet de onderzijde van de pui ten behoeve van de nieuwe functie aanpassen. Vervolgens werd het pand in 1959/1960 nog een keer verbouwd. Aan de achterzijde van het pand werd een tijdelijk kantoor gebouwd. 

In 1977 kochten ir. Robert Henricus Antonius Josephus Govers en Maria Theodora Angela Rokking uit Eindhoven het gebouw. Zij lieten het kantoor intern verbouwen.
In 1998 werd het pand gerenoveerd en kreeg het zijn crèmekleurige gevel. Cemsto B.V. heeft het pand nog een tijd lang bewoond. 
Met Grote letters is de naam DE KEIZER onder de dakgoot aangebracht. De studentenvereniging Demos heeft het daarna jarenlang leegstaande statige pand in 2015 aangekocht. De gemeente heeft vergunning afgegeven om het pand deels te verbouwen en deels te slopen.te lezen. 

Het pand staat op de gemeentelijke lijst van onroerende monumenten van 1987. 

'''noten:''' 
(1) SRE, Collectie Van Poppel, 43 b, 47. Kadastrale nummer in 1884 A2577. 
(2) J. Spoorenberg, 1982, 57. Eindhoven in oude ansichten deel 2, 6e druk Zaltbommel

'''bronnen:''' 
diverse kadastrale gegevens 
Jos en Bauke Hüsken, Eindhovens Verborgen Verleden, Zaltbommel 2006 
tijdschrift Gens Nostra 1982 

Jos en Bauke Hüsken 2014 

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Architectuur]]
[[categorie:Burgelijk bouwen]]
[[categorie:Huisnamen, gevelstenen, uithangborden en eerste stenen]]

Het Koetshuis

2024-05-22T17:15:42Z

Jack:

[[Bestand:Koetshuis KG.jpg|450px|right|thumb|''Het oorspronkelijke koetshuis, behorende bij de villa van notaris Fens aan de Keizersgracht.'']]
<big>'''Pand Het Koetshuis'''</big> 

Keizersgracht 6 en Bergstraat 1b 
Kadastrale nummer in 1894 Eindhoven D1021 

Notaris Josephus Johannes Fens liet in 1887 aan de Keizersgracht een statige villa bouwen. Deze Josephus Fens was in Eindhoven en omgeving een bekende notaris. Hij was ook de notaris, die in 1891 de oprichting van Philips & Co vastlegde. 
Johannes Arnoldus van Dijck kocht in 1893 het hoekpand van het rijtje huizen aan de Kattestraat, de huidige Bergstraat. Dat is het huidige nummer 1b, dat uit 1866 stamde. Tot die tijd werd het als onderdeel van de brouwerij Van Kol en Hamer gebruikt. Van Dijck was architect van beroep en had onder meer het [[Het Eindhovens Mannenkoor|Sociëteitsgebouw]] aan het Stratumseind 23 ontworpen. Al in 1894 verkocht Van Dijck nummer 1b aan mr. Anton Fens, de zoon van notaris Josephus Fens. Die liet het huis direct verbouwen, maar de functie bleef voorlopig een woonhuis. 

'''Het koetshuis en een garage met koetsier en chauffeur''' 
Op 13 april 1894 werd de [[Gevelstenen en sierankers|eerste steen]] gelegd van het in neorenaissancestijl gebouwde koetshuis op het terrein tussen de Keizersgracht en de Kattenstraat. Het stond aan de achterzijde van de villa. Los achter dat nieuwe koetshuis stond het huis, dat nu nog steeds op het adres Bergstraat 1b staat. Het koetshuis en het gebouw op Bergstraat 1b bestaan nog, maar de kapitale villa van de familie Fens heeft de strijd om het bestaan niet overleefd. Zoals ook op enkele andere plaatsen in de binnenstad waren plannen gemaakt om een verbindingsweg te creëren tussen de Rechtestraat en de Bergen. In 1966 werd met dat doel een deel van het terrein, waarop ook de villa stond, onteigend door de gemeente Eindhoven. De sloop van de villa vond in 1968 plaats.(1) De geplande verbindingsweg is er nooit gekomen, maar Eindhoven had er toen weer een parkeerplaats bij. 
[[Bestand:KG6 steen.jpg|450px|left|thumb|''De gevelsteen in het koetshuis. met daarop de datum 1894'']]
Het koetshuis werd in de eerste jaren van zijn bestaan aangeduid met remise, een wagenloods. Koetsier van notaris Fens was P.M. van den Reek. 
De weduwe Fens, Cornelia Petronella Josephina Antonia van Moll was inmiddels de eigenares, samen met haar zoon mr. Anton Arnold Joseph Marie Fens. Zij lieten het huis aan de Bergstraat 1b in 1914/1915 tot garage verbouwen. In een bouwvergunning uit 1914 werd de bouw van twee dakkapellen op het koetshuis en de verbouwing van het huis tot garage aangevraagd. Die dakkapellen worden aangeduid als Vlaamse gevels en zijn momenteel nog steeds goed zichtbaar. Vanaf 1915 verscheen in het kadaster de omschrijving van koetshuis, samen met een garage en een erf. Die garage staat nu op het adres Bergstraat 1b. 

Het beroep van Van den Reek werd aanvankelijk nog omschreven als koetsier en chauffeur. Maar blijkbaar was de koets in 1922 al uit het Eindhovense straatbeeld verdwenen en vervangen door de automobiel. Het beroep van Van den Reek luidde in de adressengids uit dat jaar namelijk alleen nog maar: chauffeur. 
Tot 1929 werden de weduwe van J.J. Fens, (Cornelia Petr.a Jos.a Ant.a van Moll) en Anton Fens in het kadaster nog enige tijd samen als eigenaren genoemd, vanaf 1929 was Anton Fens de enige eigenaar. In de adressengids van 1934 komen we de naam van Anton Fens weer tegen en dan kunnen we ook lezen, dat deze man enkele bijzondere bezigheden had in het openbare leven. Fens is een van de laatste wethouders in het Eindhoven vóór de annexatie geweest en in latere jaren was hij naast brandweercommandant ook nog commissaris van de Katholieke Verkenners en commissaris van de Nederlandsche Padvinders. Dit laatste wordt in 'Ach Lieve Tijd' met een mooie foto geïllustreerd.(2)
In 1943 verhuisde Anton Fens naar zijn buitenhuis, met de naam Kortonjo aan de Aalsterweg in Stratum.(3) Wellicht betrof het een gedwongen verhuizing, want tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het pand door de Duitse bezetter gevorderd en na de oorlog werd het nog enige tijd door de geallieerden gebruikt. Een tijd lang werd het pand als garnizoensbureau van de Koninklijke Landmacht gebruikt. Tenslotte heeft het tot in de jaren zestig als onderkomen voor de belastingdienst en de inspectie voor invoer en accijnzen gediend. 
Na het slopen van de villa van de familie Fens in 1968 bleven alleen het koetshuis, de garage en 2 woonhuizen aan de Bergstraat bestaan. Anton Fens is in 1970 overleden. 

'''Uitgaansgelegenheid 't Koetshuis''' 
Het koetshuis en enkele panden aan de Bergstraat werden in 1970 verkocht aan koopman Leonardus Petrus Henricus Raymakers uit Eindhoven. Jan van de Meiracker wijzigde de bestemming van het koetshuis en maakte er in 1973 een café-restaurant van. De naam van het café-restaurant lag voor de hand: 't Koetshuis. Het geheel bestond inclusief de bebouwing aan de Bergstraat volgens het kadaster uit 4 huizen, een restaurant, bergplaatsen, een garage en het erf. 
Het Eindhovens dagblad meldde op 28 december 1999 de recente geschiedenis van het pand en zijn eigenaren. Tot 1978 waren zangeres Anneke Grönloh en Jan van de Meiracker eigenaar van het Koetshuis. Er volgde een faillissement, het pand stond daarna een jaar leeg en werd in 1979 verkocht aan Fred Slegers, die er toen café restaurant 2 Bergen in vestigde. In 1988 en nog circa 2012 was hier grillrestaurant 'Steakhouse 2 Bergen' gevestigd. Daarna kwam restaurant Mood. 

Het koetshuis staat op de gemeentelijke lijst van onroerende monumenten van 1987. 

'''noten:''' 
(1) RHCe, krantenknipsel in plakboek 'Wederopbouwjournaal' deel 3 
(2) Ach Lieve Tijd, A. Bogaart e.a., 1990, 39. Zie ook J. Spoorenberg, 1989, 19, Scouting in Eindhoven 1911-1946. In: 't Gruun Buukske van de Heemkundige Studiekring "Kempenland" Eindhoven en omgeving. Eindhoven 
(3) J. Spoorenberg, 1988, 54, Uit de geschiedenis van het buitengoed Kortonjo. In: 't Gruun Buukske van de Heemkundige Studiekring "Kempenland" Eindhoven en omgeving. Eindhoven. 

'''Bronnen:''' 
Kadastrale leggers 
Onderzoek Jos en Bauke Hüsken 2006 

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Architectuur]]
[[categorie:Burgelijk bouwen]]
[[categorie:Huisnamen, gevelstenen, uithangborden en eerste stenen]]

De Hopbel

2024-05-22T17:14:49Z

Jack:

<big>'''Pand De Hopbel'''</big> 

Jan van Lieshoutstraat 10 

Het pand genaamd “De Hopbel” (de naam wordt reeds vermeld in de 16e eeuw) was gelegen in de Achterstraat, later Rozemarijnstraat en sinds 1920 Jan van Lieshoutstraat nummer 10. Het links ernaast gelegen pand droeg de naam “Cockerollen”. Beide panden waren omstreeks 1630 in eigendom van Mathias Gerards, de laatste kapitteldeken van het Collegiaal Kapittel van de [[St. Catharinakerk]] in Eindhoven, opgericht in 1399. 

Het “Placaat van Retorsie” uit 1636 bepaalde dat alle geestelijken de Meierij van Den Bosch moesten verlaten. Hierop verkocht kapitteldeken Mathias Gerards in 1640 zijn eigendommen. Hij overleed in 1644. 
Het pand “Cockerollen” werd verkocht voor fl.3700,- aan zijn broer, de kunstschilder Nicolaas Gerards en het pand “De Hopbel” voor fl.1330,- aan Derck Willems van den Broeck. 
[[bestand:JvLS 10 Hopbel.jpg|thumb|500px|right|''De tekening betreffende de verbouwing van de schuurkerk in 1811. De tekening is gemaakt door J. Verhellouw, de stadsbouwmeester uit 's-Hertogenbosch'' (afbeelding afgestaan door Eindhoven in Beeld.com)]]
De Vrede van Münster in 1648 betekende het einde van het Kapittel, maar ook het begin van de schuilkerkperiode voor de katholieken, die de Catharinakerk aan de protestanten moesten afstaan.(noot 1) 

Derck Willems van den Broeck was burgemeester in 1643-1644 en overleed in 1667. De volgende eigenaar in 1679 was Willem Poolen, burgemeester in 1671-1672, die het pand had aangekocht ten behoeve vann de R.K. Parochie Eindhoven en in 1698 had Rogier Wijnants, burgemeester in 1684-1685, het pand in eigendom. Vervolgens had Anna Maria Wijnants, de weduwe van Mathijs Roefs, burgemeester in 1711-1712, het pand in 1750 op haar naam staan. In 1760 wordt “De Hopbel” getransporteerd aan het R.K. Kerkbestuur. Zij gaat dienst doen als pastorie in 1810, nadat de Catharinakerk weer in bezit van de katholieke gemeenschap was gekomen. 

Na ingebruikname van de nieuwgebouwde pastorie bij de kerk in 1906, wordt het pand verkocht aan Jan van Lieshout (1836-1919), wethouder en president van het R.K. Armbestuur. Na zijn dood komt “De Hopbel” weer in handen van het R.K. Armbestuur en wordt ingelijfd bij het R.K. Binnenziekenhuis. In 1933 valt het pand “De Hopbel” onder de slopershamer. 

'''De Schuurkerk''' 

In 1672 wordt de eerste schuurkerk gebouwd in de tuin van het pand “De Hopbel” in de Achterstraat, waarvan een gedeelte van deze waarschijnlijk houten schuurkerk in 1691 instort. 
De schuurkerk was toegankelijk via het poortje naast het pand. 

In 1696 bouwt men een grotere schuurkerk. Op 16 februari 1699 wordt beslag gelegd op de schuurkerk, terwijl de eigenaar Rogier Wijnants een boete van fl. 200,- opgelegd krijgt. De Diensten konden op 13 juli 1700 weer hervat worden totdat op 12 april 1711 de schuurkerk wederom gesloten en verzegeld werd. Deze sluiting duurde onder hevige protesten van de katholieken slechts enkele weken. 
In 1787 wordt de schuurkerk nogmaals vergroot en verbeterd. In 1810 wordt de schuurkerk buiten gebruik gesteld en het pand “De Hopbel” gaat dienst doen als pastorie. In opdracht van de in 1811 ingestelde “Rechtbank van eerste Aanleg (Tribunal de premier Instance), is ten behoeve van een eventuele verbouwing van de schuurkerk tot
rechtbank en gevangenis, een tekening van de schuurkerk met een plattegrond van de kerk en het pand “De Hopbel” gemaakt. De verbouwing ging niet door. 

In 1812 wordt de Schuurkerk afgebroken. Het pand “De Hopbel” wordt dan bewoond door pastoor [[Guilielmus van Gastel]] (de pastoor van de [[Sint-Catharinakerk]] van 1789-1816). Hij overleed op 31 jan. 1816. 
Het pand “Cockerollen” wordt dan bewoond door [[Johannes Jacobus Janssen]], burgemeester van 8 augustus 1810 tot 4 juni 1812. Hij overleed op 3 mei 1818. 

'''Noot 1:''' 
De oude vorm en (kerkelijke) functie van het kapittel verdween na 1648. Maar als rechtspersoon leefde het tot begin 19e eeuw voort (dat zien we haast overal in de Republiek). Na de annexatie van het Departement Brabant en het Koninkrijk Holland (twee stappen, in 1810) door het Franse Keizerrijk, werd alras de Franse wetgeving ingevoerd. Dat proces was in 1811 voltooid en daarmee waren de kapittels verleden tijd. (aanvulling gemaakt door Corjan van der Peet in 2014). 

'''Bronnen:''' 

*Overgenomen van: Theo Verschueren op 14 maart 2013, Eindhoven in Beeld.com[http://www.eindhoveninbeeld.com/foto.php?foto=33307#sthash.ZXSSNpTi.dpuf]
 

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Architectuur]]
[[categorie:Burgelijk bouwen]]
[[categorie:Huisnamen, gevelstenen, uithangborden en eerste stenen]]

De Ketel

2024-05-22T17:12:34Z

Jack:

[[Bestand:RS 49.jpg|350px|thumb|right|Rechtestraat 49, het oudste woonhuis van de stad Eindhoven met de huisnamen De Ketel, De Meiereische Boerin en Drie Kaessen, gebouwd circa 1555.]]
De Ketel, [[De Drie Kaessen]], [[De Meiereische Boerin]], huisnamen van het pand aan de Rechtestraat 49

Het hierna beschreven pand is een van de oudste gebouwen in Eindhoven en is voor een groot deel nog volledig intact. Door zijn onopvallende uiterlijk was het nog niet eerder als een bijzonder pand opgevallen. Dankzij de resultaten van een uitgebreid bouwhistorisch onderzoek staat dit pand inmiddels op de gemeentelijke monumentenlijst. 
Tijdens een bouwhistorische verkenning kwam de ouderdom van dit pand aan het licht, toen onder de pannen een vrijwel volledig intacte 16e-eeuwse houten kap te voorschijn kwam. De spanten en sporen zijn van eikenhout en ook de verschillende onderdelen zijn met houten pennen aan elkaar verbonden. Voor het verbinden van verschillende dragende houtdelen werd sporadisch gebruikgemaakt van gesmeed ijzer. De ijzeren nagels, die de korbeels met de spantbenen verbinden, zijn voor die tijd vrij normaal. Verschillende onderdelen van de kap waren blijkbaar al eerder gebruikt, wat aan de gaten en inkepingen in het hout kon worden vastgesteld. Eén gebint vertoont verspreide, niet samenhangende brandsporen, die het hergebruik van het hout van een (gedeeltelijk?) afgebrand pand uit een vroegere periode doen vermoeden. De vloer van deze zolder is aan de straatzijde op het einde van de 18e of begin van de 19e eeuw ongeveer 70 cm opgehoogd om het plafond van de daaronder liggende kamer te verhogen. Tegelijkertijd is toen de gevel verhoogd. De top van de gevel werd iets verbreed en afgewerkt met zogenaamd (boeren)vlechtwerk, loodrecht op de schuine kant van de topgevel in zaagtandverband gemetselde stenen. Deze manier van metselen zorgt er voor, dat er minder vocht in de gevel kan binnendringen. 
[[Bestand:RS 49 kap.jpg|350px|thumb|left|Rechtestraat 49: De eikenhouten kap met het samengesteld gebint.]]

Volgens mededelingen van de eigenaar is een aantal jaren geleden tijdens een verbouwing op begane grond tussen dit pand en het buupand op nummer 51 nog een gedeelte van een vakwerkmuur aangetroffen. Dergelijke muren werden geconstrueerd door houten stijlen, regels en schoren op te vullen met vlechtwerk van tenen en leem. In dit geval waren de muren met schuin geplaatste bakstenen ingevuld. In het leem van deze vakwerkmuur is varkenshaar aangetroffen, wat bij het maken van vakwerkmuren niet ongebruikelijk was, omdat dat voor een grotere hechting zorgde. Volgens diezelfde eigenaar overspant een zeer forse (eiken?) balk van wel 50 cm op de begane grond de gehele breedte van het pand. Deze zogenaamde moerbalk, die volledig vermolmd zou zijn, is daarom tijdens die verbouwing door een stalen balk ondersteund maar niet verwijderd. Op basis van al deze feiten concludeert bouwhistoricus Jan van der Hoeve uit Utrecht, dat het pand is gebouwd in de tweede helft van de 16e eeuw. Het hergebruikte hout is dus mogelijk afkomstig van onderdelen van een kap, die na de stadsbrand van 1554 nog gedeeltelijk bruikbaar waren. 
 
'''De Bewoningsgeschiedenis''' 

Vooralsnog zijn er slechts weinig gegevens bekend over de eerste jaren na de bouwdatum. De eigenaar, die het pand circa 1570 in zijn bezit had, heette Arien de Keteler. Het pand had toen de naam De Ketel. Het buurpand op nummer 49 met de naam [[De Hen]] was op dat moment ook zijn eigendom. 
Elisabeth van Mierlo is tot haar overlijden in 1731 de eigenaresse van dit pand geweest. Aan de achterzijde, gelegen aan de Rosemarijnstraat (tegenwoordig is dit de Jan van Lieshoutstraat) stond een huisje, dat ook haar eigendom was. In december 1731 werd het pand aan de Rechtestraat, dat toen de huisnaam [[De Drie Kaessen]] had, verkocht aan juffrouw Catharina de Haen, die twee maanden later trouwde met Amandus van Mierlo. Amandus overleed in 1769 en Catharina in 1777. 
Het pand De Drie Kaessen werd in april 1778 verkocht aan Godefridus (Govert) Keijsers, die ook het buurpand [[De Nieuwe Roos]] op nummer 51 in zijn bezit had. In 1782 werd meester schoenmaker Jan Maas de nieuwe eigenaar, nadat hij het pand al enige tijd gehuurd had. Maar dankzij een afspraak tussen Jan Maas en buurman Keijsers werd het pand in september 1783 verkocht aan Jan van Gansewinkel en Aldegondis Baekers. Na hun overlijden werd het pand in september 1824 via de erfenis toebedeeld aan hun dochter Dorothea (in een andere akte ook wel Theodora genoemd) van Gansewinkel, die winkelierster was. Een maand later trouwde zij met Johannes (Jan) van de Wiel. Jan was behalve winkelier ook nog koperslager en fabrikant in 'thee-fonteinen'. Het beroep van beiden laat vermoeden, dat hier in het begin van de 19e eeuw aan de straatzijde al een winkel gevestigd was. 
[[Bestand:RS49 en 51 achter.jpg|350px|thumb|right|Rechtestraat 51 links en Rechtestraat 49 rechts gezien aan de achterzijde.]]Jan van de Wiel werd failliet verklaard. Het pand werd echter niet in dit faillissement betrokken, omdat het nog eigendom was van zijn vrouw Dorothea. Zij liet het in januari 1837 via een openbare verkoping veilen.Twee zussen, de 'mejufvrouwen' Antonia en Maria Catharina van de Mortel werden de nieuwe eigenaressen. Beide dames werden winkeliersters in manufacturen genoemd en mogelijk was hun winkel in het pand aan de Rechtestraat gevestigd. Vermoedelijk woonde Maria Catharina in het pand, want Antonia woonde tot haar dood met haar echtgenoot in Oss. 
In augustus 1843 verdeelden de zussen hun gezamenlijke, onder andere uit de erfenis verkregen eigendommen, waarna Antonia de eigenaresse van het pand werd. Ze heeft daar niet lang van mogen genieten, want ze stierf al in april 1844. Haar bezittingen werden daarna verdeeld tussen haar zus en haar echtgenoot uit Oss. Zo kwam het pand in oktober 1844 in handen van haar zus Maria Catharina en haar man, de uit Lindern-Oldenburg in Duitsland afkomstige Wenzeslaus Grote. 
Ook zij hebben mogelijk een manufacturenwinkel -de voorraden en de 'ellengoederen' werden in de verdeling betrokken- in dit pand gehad. De naam van Wenzeslaus Grote werd, als lid van het kerkbestuur, vermeld op een plaquette, die ter gelegenheid van de eerste steenlegging in 1861 in de [[Sint-Catharinakerk]] is ingemetseld. Vanaf 1864 werd ook de minderjarige dochter Anna Godefrida Catharina Grote als eigenaresse genoemd. Wenzeslaus overleed in 1871. 
In augustus 1880 werd het pand, verkocht aan meester metselaar Johannes Franciscus Kluytmans. Zijn beroep kwamen wij herhaaldelijk in de archieven tegen en werd gebezigd in de plaats van wat wij tegenwoordig aannemer noemen. De huisnaam van het pand hebben we slechts één keer aangetroffen. In de koopakte van 1880 werd vermeld, dat het pand De Meiereische Boerin werd genoemd. 
In de adressengids uit 1910 lazen we, dat hier de winkel in comestibles, chocolade en sigaren van de weduwe J.G. Wijn-Marinus te vinden was. Kluytmans, de eigenaar van het pand, heeft er vermoedelijk ook gewoond. 
In juli 1919 verkocht eigenaar Johannes Kluytmans het pand aan Petrus Adrianus Roos. In de notariële akte werd hij koopman genoemd. Het echtpaar Roos-van der Sommen had blijkens een advertentie in de krant van 1899 aan de Achterkerkstraat een winkel in suikerwerken en in 1901 werden beiden nog eens genoemd als eigenaars van een winkel in vis en suikerwerk, ditmaal in de Rozemarijnstraat. Petrus Roos had jarenlang zijn winkel en grossierderij in suikerwerken in de winkel aan de Rechtestraat en ook een haringinleggerij aan de Achterstraat. In het Eindhovens Dagblad van 9 april 1921 was een berichtje opgenomen over het huis en zijn bewoner: ''Bij de heer P. Roos - v.d. Somme werd dezer dagen een merkwaardige vondst gedaan. Bij het uitkappen van den kelder bemerkte men een urn, waarin zich nog beenderasch bevond. Na verder uitgraven ontdekte men ook nog Keulsche potten.'' 
Op diverse foto's, zoals een uit 1925 en een tweede, die gemaakt is rond 1930, zien we de snoepwinkel van Propere Roos zoals de bijnaam destijds luidde, terug. De verkoop van vis was toen blijkbaar definitief gestaakt, want de reclame die gemaakt werd was uiterst sober: 'Van der Sommen', en 'Bensdorp's bonbons alhier verkrijgbaar'. 
In mei 1935 het werd pand openbaar verkocht. Het kwam toen in het bezit van de N.V. maatschappij De Vest tot Exploitatie van Onroerende Goederen uit Eindhoven. Deze N.V. liet volgens de aangetroffen bouwvergunningen in 1935 een nieuwe winkelpui plaatsen. De naam van die winkel is nog bekend, want in het bevolkingsregister werd melding gemaakt van een manufacturenwinkel met de naam De Blauwe Hand. Koopman Max Heymann was in 1936 en 1937 nog enige tijd de bewoner van het pand. Ook in 1937 werd een aanvraag voor een verbouwing van de winkelpui ingediend, waarschijnlijk omdat toen een nieuwe winkel in het pand werd gevestigd. Op een foto uit het gemeente-archief is de naam van de winkel in 1940 nog te lezen: The Corset Shop. Karel Vermeeren heeft in een van zijn boeken de gevel uit ongeveer 1940 ook afgebeeld. De ingangspartij op de begane grond was toen al tot een voor die tijd gebruikelijk winkelhuis gewijzigd. 
De misschien wel moeilijkste jaren uit zijn geschiedenis beleefde dit pand rond 1944. Foto's uit de oorlogsjaren laten vele kogelgaten in de wand van het pand zien, bovendien werd de voorgevel ontwricht door een hevig bombardement in 1944, waarbij onder andere ook de [[Sint-Catharinakerk]] zwaar werd beschadigd. In 1947 brak in het magazijn van de winkel brand uit. Het bedrijf dat er toen gevestigd was vroeg direct een bouwvergunning aan om de winkel te verbouwen en waar nodig te herstellen. Dat was meteen een mooie gelegenheid om de pui te veranderen. Op die pui verscheen links en rechts de reclametekst 'Succes'. Rond 1955 werd op de oude gevel pleisterwerk aangebracht en als versiering verscheen een aantal rechte en ronde lijnen. 

In april 1959 werd het pand verkocht aan Antonius Henricus Cornelis Sengers, een koopman uit Helmond. Die verkocht het in februari 1960 door aan vertegenwoordiger Henri Willem Bertus Mulder en zijn echtgenote Gertruida Middelman uit Eindhoven. Mulder liet de winkelwoning direct verbouwen, waarbij de gevel ook werd betrokken. Zoals al eerder vermeld, verkeerde die in een zodanig slechte staat, dat eigenaar Mulder besloot de top van de gevel af te laten breken. Hij liet vervolgens met het oude materiaal een nieuwe topgevel bouwen, die met een houten schijngevel werd afgedekt. Van de pui uit 1958 is alleen de tegelrand nog bewaard gebleven. 
In 1963 liet Mulder enkele muren uitbreken om zodoende meer winkelruimte te krijgen. Tot 1993 was de baby- en kleuterspecialiteitenwinkel H. Mulder-Middelman BV nog steeds op dit adres gevestigd, en op een foto uit 1995 zien we dat de naam van de winkel toen inmiddels was gewijzigd in 'De Woonstee'. Tot april 2000 vonden we hier Lindessa, een winkel in lingerie en beenmode. Daarna werd hier de winkel van Livera geopend. Dat is een winkel, die evenals de voorganger, in lingerie gespecialiseerd is. 

Bron:
Hüsken Jos en Bauke, Eindhovens verborgen verleden, Zaltbommel 2006

Jos Hüsken 2013
 

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Architectuur]]
[[categorie:Burgelijk bouwen]]
[[categorie:Huisnamen, gevelstenen, uithangborden en eerste stenen]]

H. Gerardus Majellakerk

2024-05-22T16:56:17Z

Jack: typo

[[bestand:G Majellakerk 1920.jpg|thumb|left|400px|De Gerardus Majellakerk afgebeeld in de Eindhovensche Illustratie van december 1929. De kerktoren is nog ion aanbouw.]][[bestand:G Majella 1925.jpg|thumb|right|400px|Consacrering en inzegening van de Gerardus Majellakerk in Stratum (afb. Roomsch Leven 1925)]]
<big>'''Kerk van de H. Gerardus Majella</big>

Op 12 juli 1923 werd Gerardus Martinus Hamers, tot dan toe als kapelaan werkzaam in de Catharinakerk, benoemd tot bouwpastoor van de op te richten parochie van de Heilige Gerardus Majella.
Architecten van de kerk waren Louis Kooken en Franciscus Wolters, de aannemer was W. van den Broek uit het stadsdeel Strijp. Op 30 augustus 1924 legde pastoor Hamers de eerste steen. De pastorie van de kerk, een ruim woonhuis aan het St.Gerardusplein, werd door Hendricus Sengers (Stratum) gebouwd. Op woensdag 24 juni 1925 door Monseigneur Diepen geconsacreerd en in gebruik genomen als dertiende parochiekerk in Eindhoven. 
Oorspronkelijk had de kerk geen toren, deze kwam pas in augustus 1930 gereed en was gebouwd door de Gebroeders Oudenhoven uit Venray. Zij hadden ook de Theresiakerk in Strijp gebouwd. 
Het kerkgebouw is als onderdeel van de parochie gebouwd. Daarnaast kwamen ook een school voor jongens en meisjes en een parochiehuis. 
In 1938 werd een nieuwe pastorie gebouwd, omdat de vorige niet berekend was op een groot aantal kapelaans en een pastoor. Architect de Bever zorgde voor het ontwerp, aannemer Lodewijks uit Eindhoven voerde de bouw uit. De oude pastorie werd tot twee woonhuizen verbouwd en in 1940 verkocht.

 
 

'''Bronnen''' 
Van Hamers tot Alkemade, 75 Jaar Parochie St.Gerardus Majella in Stratum, Jacques Grijpink, 2000

Hein Mandos

2024-05-22T13:17:04Z

Jack: Datum 1911->1915 en foto gewijzigd

[[Bestand:Mandos.jpg|300px|thumb|left|Het graf van Hein Mandos en Miep Mandos-Van de Pol bij het oude kerkje in Waalre]]
<big>'''Mandos, Hein (Henricus Maria Casper Alphonsus), leraar Nederlands'''</big> 

* 4 november 1907 Tilburg 
† 6 december 1978 Geldrop 

Gehuwd met Miep Mandos-Van de Pol (1915-1996) 

Henricus Maria Casper Alphonsus ('Hein') Mandos werd op 4 november 1907 te Tilburg geboren. Hij studeerde na de Ruwenberg op Beekvliet en aan het Sint Odulphuslyceum te Tilburg, vervolgens Nederlands en geschiedenis aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen. 
Van 1937-1972 was hij leraar Nederlands te Eindhoven. Hein Mandos was mede-oprichter van de Heemkundige Studiekring Kempenland en mede-redacteur, later hoofdredacteur, van Brabants Heem, redacteur van de Bijdragen tot de geschiedenis van het Zuiden van Nederland, mede-oprichter van de Bijdragen tot de Studie van Brabants Heem en Cultuurhistorische Verkenningen in de Kempen, redacteur van de Katholieke Encyclopedie, Onze Taaltuin en het Historisch Tijdschrift. 
Hij werkte mee aan de boeken Het Nieuwe Brabant ('s-Hertogenbosch, 1952-1955), Land van Dommel en Aa (Eindhoven, 1947) en De Acht Zaligheden. De oude kern van de Kempen (Oisterwijk, 1971). 
In 1955 schreef hij het artikel 'Folkloristische verkenningen in Tilburg's verleden' voor de bundel Van heidorp tot industriestad (Tilburg, Henri Bergmans). Hij heeft vele publicaties op zijn naam staan, onder andere over Oostbrabantse spreekwoorden. 

Na zijn dood bewerkte zijn weduwe M. Mandos-Van de Pol zijn nagelaten manuscript met ruim 6.000 spreekwoorden tot het, ook voor Tilburg belangrijke, boek De Brabantse spreekwoorden (Waalre, Hein Mandosstichting, 1988). Zijn spreekwoordenarchief is sinds 1985 ondergebracht in de Hein Mandosstichting. 
 
 

'''Bron:''' 
http://www.historietilburg.nl/ 
http://www.kempenland.info/mandos.htm
[[Categorie:Mensen]]
[[Categorie:Eindhoven-schrijvers]]
[[Categorie:Scholen en opleidingsinstituten]]
[[Categorie:Voortgezet onderwijs]]
[[Categorie:Augustinianum]]

Bestand:Mandos.jpg

2024-05-22T13:14:00Z

Jack:

Eckartsebrug

2024-05-22T10:39:57Z

Jack:

<big>'''[[Bruggen en brugnamen in Eindhoven|Eckartsebrug]]'''</big> 

[[bestand:Soeterbeekseweg brug.jpg|right|thumb|400px|De reling van de Eckartsebrug in Woensel met de (oude) herinneringstekst.]]

In 1930 werd de naam Eckartsebrug officieel vastgesteld als naam van de brug over de Dommel in de Soeterbeekseweg. De brug heette al zo. Blijkbaar hebben ook de Nuenenaren de brug een naam gegeven, want aan die kant hangt een bordje waarop "Willem-Hikspoorsbrug" staat. Heet de brug in Nuenen anders dan in Eindhoven? Dat zou kunnen zijn. Maar omdat er nu een andere brug ligt dan in 1930, zouden we ook kunnen concluderen, dat brugnamen niet zonder meer op de opvolgers overgaan. En dat het gemeentebestuur van Nuenen hier na de nieuwbouw dat van Eindhoven te snel af is geweest. 

Een aardig idee overigens, om de naam van de tuinman van Soeterbeek te vereeuwigen, want hij speelde op het laatst van de oorlog een bijzondere rol. Hij vertelde de commandant van een verkenningseenheid van de 107e Panzerbrigade, die een brug zocht waar de Duitse tanks de Dommel konden oversteken, dat deze brug daar te zwak voor was. Vermoedelijk wilden de Duitsers doorstoten naar Son. Zij waren dus niet op weg naar Eindhoven, zoals het verhaal lange tijd luidde. Toen de tuinman met de Duitsers stond te praten, arriveerde de jonge Jhr. J. Smits van Oyen, die in Eindhoven naar de intocht van de geallieerden was wezen kijken. Omdat hij een fototoestel bij zich had en foto's wilde maken, zagen de Duitsers hem voor een spion aan en wilden ze hem als gijzelaar meenemen. Dank zij tuinman Hikspoors kon hij echter ontsnappen. De tekst onder de naam herinnert aan de gebeurtenis. 

Ter herinnering aan 19 september 1944 

''God spaarde ons ongedacht ''
''Door deze zwakke brug ''
''Haar zwakheid was haar kracht ''
''Hier moest de vijand terug ''

De tekst is door de nieuwbouw natuurlijk wel een brutaal stukje geschiedvervalsing. Niet deze, maar de vorige brug hield de Duitsers tegen. Daarop hing trouwens een bord met een iets andere tekst: 

''God spaard' ons ongedacht ''
''Door deze zwakke brug ''
''Haar zwakheid was haar kracht ''
''Hier moest de Mof terug ''

Maar die tekst zal wel niet meer kunnen, nu we met onze oosterburen het bevrijdingsfeest gaan vieren. Dat is ook niet erg. De zwakke brug is verdwenen, terwijl het oude verhaal dat de brug de stad heeft gered, niet lijkt te kloppen. Het gedicht kan dus beter vervallen. Misschien kan in plaats daarvan een bordje worden geplaatst dat de werkelijke gebeurtenissen memoreert. Want het zou wel eens kunnen zijn, dat de tuinman hier het leven van de jonkheer heeft gered.
 

Jan Spoorenberg 1996

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Geografie]]
[[categorie:Bruggen en brugnamen]]

Eckartsebrug

2024-05-22T10:39:30Z

Jack:

<big>'''[[Bruggen en brugnamen in Eindhoven|Eckartsebrug]]'''</big> 

[[bestand:Soeterbeekseweg brug.jpg|right|thumb|400px|De reling van de Eckartsebrug in Woensel met de (oude) herinneringstekst.]]

In 1930 werd de naam Eckartsebrug officieel vastgesteld als naam van de brug over de Dommel in de Soeterbeekseweg. De brug heette al zo. Blijkbaar hebben ook de Nuenenaren de brug een naam gegeven, want aan die kant hangt een bordje waarop "Willem-Hikspoorsbrug" staat. Heet de brug in Nuenen anders dan in Eindhoven? Dat zou kunnen zijn. Maar omdat er nu een andere brug ligt dan in 1930, zouden we ook kunnen concluderen, dat brugnamen niet zonder meer op de opvolgers overgaan. En dat het gemeentebestuur van Nuenen hier na de nieuwbouw dat van Eindhoven te snel af is geweest. 

Een aardig idee overigens, om de naam van de tuinman van Soeterbeek te vereeuwigen, want hij speelde op het laatst van de oorlog een bijzondere rol. Hij vertelde de commandant van een verkenningseenheid van de 107e Panzerbriga- de, die een brug zocht waar de Duitse tanks de Dommel konden oversteken, dat deze brug daar te zwak voor was. Vermoedelijk wilden de Duitsers doorstoten naar Son. Zij waren dus niet op weg naar Eindhoven, zoals het verhaal lange tijd luidde. Toen de tuinman met de Duitsers stond te praten, arriveerde de jonge Jhr. J. Smits van Oyen, die in Eindhoven naar de intocht van de geallieerden was wezen kijken. Omdat hij een fototoestel bij zich had en foto's wilde maken, zagen de Duitsers hem voor een spion aan en wilden ze hem als gijzelaar meenemen. Dank zij tuinman Hikspoors kon hij echter ontsnappen. De tekst onder de naam herinnert aan de gebeurtenis. 

Ter herinnering aan 19 september 1944 

''God spaarde ons ongedacht ''
''Door deze zwakke brug ''
''Haar zwakheid was haar kracht ''
''Hier moest de vijand terug ''

De tekst is door de nieuwbouw natuurlijk wel een brutaal stukje geschiedvervalsing. Niet deze, maar de vorige brug hield de Duitsers tegen. Daarop hing trouwens een bord met een iets andere tekst: 

''God spaard' ons ongedacht ''
''Door deze zwakke brug ''
''Haar zwakheid was haar kracht ''
''Hier moest de Mof terug ''

Maar die tekst zal wel niet meer kunnen, nu we met onze oosterburen het bevrijdingsfeest gaan vieren. Dat is ook niet erg. De zwakke brug is verdwenen, terwijl het oude verhaal dat de brug de stad heeft gered, niet lijkt te kloppen. Het gedicht kan dus beter vervallen. Misschien kan in plaats daarvan een bordje worden geplaatst dat de werkelijke gebeurtenissen memoreert. Want het zou wel eens kunnen zijn, dat de tuinman hier het leven van de jonkheer heeft gered.
 

Jan Spoorenberg 1996

[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Geografie]]
[[categorie:Bruggen en brugnamen]]

Bestand:Soeterbeekseweg brug.jpg

2024-05-22T10:37:51Z

Jack:

Archief Hüsken. Foto Nard Vogels

Bestand:Rolito2.jpg

2024-05-22T10:36:32Z

Jack:

Archief Hüsken

Bestand:Boek Houben.jpg

2024-05-22T10:31:17Z

Jack:

archief Hüsken

Bestand:Keunen looikuipen.jpg

2024-05-22T10:30:03Z

Jack:

bestand Hüsken

Wielerclub Het Zuiden

2024-05-22T10:28:11Z

Jack: Foto's waren gewisseld

<big>'''Wielerclub Het Zuiden'''</big>

[[bestand: Zuiden3.jpg|thumb|right|600px|Wielervereniging het Zuiden in de dertiger jaren. (afbeelding Eindhoven in Beeld).]]
Rond 1865 verschenen de eerste tweewielers in Nederland. 
In 1871 werd in Deventer de Vélocipèdeclub “Immer Weiter” opgericht. In de jaren daarna volgden vele andere fietsclubs. Dit leidde uiteindelijk in april 1883 tot de oprichting van de Nederlandsche Vélocipèdeclub, die later omgedoopt werd in de Algemeene Nederlandsche Wielrijdersbond (A.N.W.B). 

Eind 1920 werd de “Ren en Toeristenclub Het Zuiden” opgericht. De in itiatiefnemers voor deze oprichting waren onder anderen Gerardus Antonius (Graad) Vlemmix, sigarenmaker uit Soerendonk, Johannes (Jan) van Oudenhoven, philipsmedewerker uit Sint-Oedenrode, Herman Maas uit Woensel en Jan van den Heuvel. De oprichtingsvergadering vond op 4 december 1920 plaats in café Franssen aan de Stratumsedijk. Café De Sport aan de Kleine Berg, momenteel Grand-café Berlage, werd als clublokaal ingewijd. Halverwege de jaren ’20 was het aantal leden al gegroeid tot meer dan 400. 

Op 19 juni 1921 werd de houten wielerbaan “Het Zuiden” feestelijk ingewijd. Deze houten baan in de nabijheid van de IJzeren Man in Tongelre heeft tot 1928 dienst gedaan als thuisbasis voor vele wielerwedstrijden. Verenigingsvoorzitter [[Janus van der Horst]] en Marius Banken werden door het gemeentebestuur in de bloemetjes gezet. Na sluiting van deze wielerbaan werden her en der nieuwe banen gebouwd. 

Na het afbreken van de wielerbaan bij de IJzeren Man werd in 1933 in de buurt van de Genneper spoorwegovergang door de Gestelse wielerclub “De Zwaluw” een nieuwe wielerbaan gebouwd. Bij de Oude Torenstraat in Woensel werd in 1935 een wielerbaan, compleet met tribunes gebouwd, die de naam “De Jordaens” kreeg. Alle genoemde banen werden als gevolg van de oorlogsperikelen na 1940 afgebroken. 

Jan Verheggen was een van de eerste plaatselijk beroemde wielrenners. In 9 minuten en 46 seconden vestigde hij een record op de 10 km wielrennen. Op de wielerbaan Het Zuiden werd hij in 1922 kampioen van Brabant. Hij nam deel aan beroemde wielerwedstrijden, zoals de Ronde van Vlaanderen en Luik-Bastenaken-Luik.

Johannes Christianus van der Horst (Janus) geboren in Mierlo en op 11 oktober 1948 overleden in Eindhoven, was mede-oprichter van de vereniging. In latere jaren werd hij benoemd tot voorzitter en ere-voorzitter van de vereniging. Wielrijden en ook schaatsen waren twee van zijn passies. Zijn vader was direkteur van de Steenkolen- en Bouwmaterialehandel Van de Ven en Co. Een functie die hij in latere jaren heeft overgenomen. 
[[bestand: Zuiden2.jpg|thumb|left|600px|Graad Vlemmix van wielervereniging het Zuiden in 1912. (afbeelding Eindhoven in Beeld).]][[bestand: Zuiden1.jpg|thumb|right|600px|Tini Verbeek van wielervereniging het Zuiden in 1948. (afbeelding Eindhoven in Beeld).]]
Na de Tweede Wereldoorlog werd de sintelbaan van het Philips’ Sportpark gebruikt om wielerwedstrijden te houden. In 1947 zat het stadion vol met 15.000 toeschouwers om te kijken naar beroemdheden zoals Wim van Est en Wagtmans. Omdat de voetbalbond eisen ging stellen aan de sportaccommodaties, werd de sintelbaan als wielerbaan afgedankt. De Brabantia-terreinen in Strijp konden daarna nog tijdelijk als onderkomen voor Het Zuiden dienen.
 
Op initiatief van de heer Hoensveld, werkzaam bij Philips NV werd in 1946 door een aantal leden van Het Zuiden het bevrijdingsvuur vanuit Bayeux naar Eindhoven gebracht. Deze traditie wordt aarlijks herhaald. 
Vanaf 1970 organiseerde de vereniging een wielerronde in de binnenstad van Eindhoven. Het rondeparcours liep over de Wal, Bilderdijklaan, het Stratumseind, de Kerkstraat tot de Wal. Later werd dit festijn gehouden onder de naam “Grand Prix de la Liberation”. De organisatie werd in 1971 samen met wielervereniging Wilhelmina georganiseerd. 

Ook het veldrijden werd door de vereniging gestimuleerd. Deze manier van wielrennen bestond al vóór 1940 en werd bijvoorbeeld in 1935 op de Stratumse Heide tussen de Leenderweg en Tivoli gehouden. Vanaf 1964 ontstond er landelijke belangstelling voor dit soort wedstrijden, die destijds in de bossen van de Sonse Bergen, later in de omgeving van het Oud Meer werden gehouden. Willem van de Heijden en zijn zoon Willy, Ties Verhagen, Peter Vliegen, Peter van de Laar en Jan van Bokhoven waren in die tijd bekende namen van de vereniging. Na 1991 was de belangstelling voor het veldrijden in Son verdwenen en stopte de vereniging met die aktiviteiten. 

Bekende namen uit het wielrennen en leden van de vereniging Het Zuiden waren Bert Oosterbosch (wegwedstrijden) en Ties Verhagen (veldrijden).
 

'''Bron:'''
Wielerclub Het Zuiden, 75 jaar een b(l)oeiende vereniging 1920-1995, redactie Jan Schuijt, Eindhoven, 1995

[[categorie:Mensen]]
[[categorie:Verenigingen, sport]]

Bestand:Crescent briefhoofd.jpg

2024-05-22T10:21:14Z

Jack:

archief Hüsken

Ventoseflat

2024-05-21T20:58:59Z

Jack:

[[Bestand:Ventose kad 1883.jpg|300px|thumb|left|Een kadastrale tekening uit 1883, waarop de gebouwen van de tabaksfabriek van Van Gardinge zijn afgebeeld. ''(afbeelding uit archief Hüsken)'']]
[[Bestand:Ventose kad 1915.jpg|300px|thumb|right|De kadastrale tekening uit 1914, waarop de inmiddels vergrote gebouwen aan de toenmalige Parallelweg getekend zijn. ''(afbeelding uit archief Hüsken)'']]<big>'''De Ventoseflat, voorheen de sigarenfabrieken van''' 
'''Van Gardinge & Co.'''</big> 

Frans van Gardinge richtte in 1861 een tabaksfabriek op. In 1876, toen er al 110 mensen werkten, werd een nieuw pand aan de Mathildelaan gebouwd. In 1883 werd voor het eerst gebruik gemaakt van een stoommachine. In deze tijd werd het bedrijf de Stoom-, Snuif-, Carrotten- en Sigarenfabriek [[De Blauwe Pijp]] genoemd. Vooral in de eerste decennia van de 20e eeuw was er groei, en in 1920 werkten er 700 mensen.
Sigarenmerken waren onder andere: Semper Melior, Braziliaantjes, Paulus Potter, William Pitt, en Hors Concours. In het eerste decennium van de 20e eeuw gingen de zaken voorspoedig. De fabriek werd meerdere keren uitgebreid; de belangrijkste uitbreiding werden in 1911 en 1914 gerealiseerd. Architect [[Louis Kooken]] was hiervoor verantwoordelijk.

Toch ging het tabaksbedrijf in 1923 failliet, waarna het vele keren vergrote gebouw jarenlang leeg bleef staan. 
De fabriek werd in 1927 door de Amsterdamse Exploitatiematschappij NV Ventose(1) aangekocht en getransformeerd tot een flat met winkels. De nieuwbouw was in 1930 gereed. Architect Johan Melchior van der Mey (1878-1949) heeft het geheel begeleid. De NV Ventose was toen inmiddels in handen gekomen van Van Lanschot Bankiers in 's-Hertogenbosch, later van Van Haren en daarna werd de NV eigendom van de gemeente Eindhoven. 
[[Bestand:Ventoseflat 2012.jpg|300px|thumb|left|De Ventoseflat, de voormalige fabriek van Van Gardinge & Co. werd in 2011 en 2012 grondig gerenoveerd en in 2013 feestelijk heropend.]]
[[Bestand:Ventoseflat achter.jpg|300px|thumb|right|Achter de [[Ventoseflat]], de voormalige fabriek van Van Gardinge & Co. kon men in 2010 nog een indruk krijgen van de oude fabrieksgebouwtjes met sheddaken. In 1912 zijn deze gerenoveerd.]]Na de verbouwing van de voormalige fabriek in 1930 was de Ventoseflat de eerste van zijn soort in Eindhoven. De flat, beter bekend als de Ventoseflat, bestaat nog steeds. Aan de achterzijde van deze flat bevindt zich nog een aanbouw met de typische sheddaken. Het gebouw werd vanaf 2010 gerenoveerd en in 2013 heropend door wethouder A.M. Schreurs. 
De naam van het gebouw is niet op de gevel aangebracht. 

'''Noten:''' 
1- Ventose is de benaming van de 6e maand in de Napoleontische tijd (periode 19 februari tot 20 maart). Het is vooralsnog niet duidelijk of deze kalendermaand ook de naamgever van de Exploitatiemaatschappij is geweest. 

'''bronnen: '''
Een derde leven voor de Ventoseflat, Tamira Tummers, brochure bij een tentoonstelling in 1996 in Museum Kempenland. 

 
[[categorie:Zakelijk]]
[[categorie:Architectuur]]
[[categorie:Burgerlijk bouwen]]

Bestand:Lameco.jpg

2024-05-21T10:06:55Z

Jack:

archief Hüsken

Bestand:Kerkhof1.jpg

2024-05-21T10:05:27Z

Jack:

archief Hüsken

Bestand:MS 5 7.jpg

2024-05-21T10:01:16Z

Jack:

archief Hüsken

Bestand:Bichelaer F.jpg

2024-05-21T09:51:26Z

Jack:

Bestand Hüsken